*Μια ακόμα άγνωστη πτυχή της Ελληνικής Επανάστασης στην Ηλεία
*Το ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη και τα πολύτιμα δώρα
Μια επίσης ενδιαφέρουσα και άγνωστη πτυχή της Επανάστασης του 1821 στην Ηλεία είναι ο Αναγνώστης Γρατσαλιάς και η σχέση του με την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Όπως αναφέρει ο Γεώργιος Χρυσανθακόπουλος στο βιβλίο του «Η Ηλεία επί Τουρκοκρατίας» «Ο Αναγνώστης Γρατσαλιάς κατάγονταν εκ Σοπωτού Καλαβρύτων. Ήτο αρχηγός της πλουσιωτάτης οικογενείας Γρατσαλιά, ήτις εγκατεστάθη πολλά έτη προ της Επαναστάσεως εις Δούκα και μετά την αποκατάστασιν εις Πύργον, όπου κατείχε πολλάς οικίας.
Ο Αναγνώστης Γρατσαλιάς συνεδεέτο στενότατα με όλους τους εξέχοντας Αγάδες του Λάλα και τους Βοεβόδας του Πύργου και της Γαστούνης. Τακτικώτατα επεσκέπτετο τους Αγάδες και συνεγευμάτιζε μετ’ αυτών και, ως είναι απολύτως βεβαιωμένον, και οι αγάδες ανταπέδιδον τας επισκέψεις φιλοξενούμενοι υπ’ αυτού.
Ο στενός σύνδεσμος και της οικογένειας Γρατσαλιά με τους Λαλαίους Τούρκους συνετέλεσεν επίσης να διατηρώνται σχέσεις φιλικαί μεταξύ Τούρκων και Χριστιανών».
Το ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη
Ο Αναγνώστης Γρατσαλιάς προ της Επαναστάσεως – περί τα τέλη του 1819, εφοδιασμένος με συστατικές επιστολές από τους εξέχοντες αγάδες, μετέβη στην Κωνσταντινούπολη με ειδική άδεια.
Όπως αναφέρει ο Γεώργιος Χρυσανθακόπουλος «Η Ηλεία επί Τουρκοκρατίας» «Εκεί εισήχθη εις τον Σουλτάνον και εγένετο δεκτός από τον Μέγαν Βεζύρη, εις τους οποίους εδήλωσε την τυφλήν υπακοήν των Χριστιανών, οι οποίοι έμεμον δήθεν κατενθουσιασμένοι από την Διοίκησιν του πολυχρονεμένου Σουλτάνου.
Εζήτησε διάφορα προνόμια δια τους Χριστιανούς και επέτυχε την κατάργησιν του φόρου της δεκάτης δια το Δούκα και τινά άλλα ορεινά χωρία.
Ομοίως έτυχε ιδιαιτέρας ακροάσεως από την Σουλτάναν Βαλιδέ μετ΄ εξαιρετικών περιοποιήσεων. Η ακρόασις εγένετο δια διερμηνέως και εκ του αφανούς, ως διηγείτο ο ίδιος ο Γρατσαλιάς.
(Ο Αναγνώστης Γρατσαλιάς κατά το ταξίδι του στην Κωνσταντινούπολη εζήτησε διάφορα προνόμια δια τους Χριστιανούς και επέτυχε την κατάργησιν του φόρου της δεκάτης δια το Δούκα και τινά άλλα ορεινά χωρία όπως αναφέρει ο Γεώργιος Χρυσανθακόπουλος στο βιβλίο του «Η Ηλεία επί Τουρκοκρατίας).
Τα πολύτιμα δώρα
Συνεχίζοντας ο Γεώργιος Χρυσανθακόπουλος αναφέρει ότι «Η Σουλτάνα ευρίσκετο όπισθεν καφασίων και ήταν αθέατος. Διέταξε και του παραχωρήθηκαν διάφορα πολύτιμα δώρα όπως δακτυλίδια αδαμαντοκόλλητα, προς δε και μια χρυσοποποίκιλτος ζώνη – κοινώς βρακοζώνα – και χρυσοκέντητον κοντογούνι, άτινα η σύζυγός του Γρατσαλιά εδώρησαν εις την συγγενή της Αννέταν Βαρουξή και αυτή εις την ανεψιάν της Αφροδίτην Χρυσανθακοπούλου, μητέρα μου, άτινα και κατέχω.
Ομοίως και ο Σουλτάνος του προσέφερε πολύτιμα δώρα, μεταξύ των οποίων, χρυσούν δακτυλίδιον με πέτραν φέρουσαν Τουρκικήν σφραγίδα.
O Αναγνώστης Γρατσαλιάς συνέβαλε σπουδαίως εις τον αγώνα διότι τυγχάνων κάτοχος μεγάλης περιουσίας, διέθετεν αφειδώς μέγιστα ποσά προς ενίσχυσιν τούτου. Την τακτικήν του Αναγνώστη Γρατσαλιά ηκολούθησαν και οι υιοί αυτού, οίτινες έλαβον και μέρος εις τα περισσότερας μάχας της Ηλείας.
Εγγονή του Αναγνώστου ήτο η ωραιοτάτη και πλουσιωτάτη Μαρία Γρατσαλιά, την οποίαν ενυμφεύθη ο καπετάν Γιαννίκος Πλαπούτας, αξιωματικός της γνωστής εκ Παλούμπα οικογενείας Πλαπούτα».
