Γράφει ο Πάνος Κακαλέτρης
(Καθηγητής, σύμβουλος επιχειρήσεων, συγγραφεας)
Ανάμεσα στους χιλιάδες Έλληνες αγωνιστές, επώνυμους ή ανώνυμους, που έθεσαν τη ζωή και την περιουσία τους στον βωμό του Αγώνα, ξεχωρίζει αδιαμφισβήτητα ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ή καλύτερα ο γνωστός σε όλους «Γέρος του Μοριά». Δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε ότι ο Κολοκοτρώνης ενσαρκώνει την ίδια την ψυχή της Επανάστασης και τον ακατάβλητο χαρακτήρα των επαναστατημένων Ελλήνων.
Ο θρυλικός αρχιστράτηγος γεννήθηκε τη Δευτέρα του Πάσχα, στις 3 Απριλίου του 1770, κάτω από ένα δέντρο στο Ραμοβούνι Μεσσηνίας. Την προηγούμενη χρονιά είχε ξεκινήσει η μεγάλη ελληνική επανάσταση, η οποία έμεινε γνωστή ως «Ορλωφικά» και η οποία δυστυχώς δεν ευοδώθηκε ‒ το αποτέλεσμα αυτής: τρομερά αντίποινα των Τούρκων με τη μορφή σφαγών και λεηλασιών. Ήταν γιος του ονομαστού κλέφτη της Πελοποννήσου, Κωνσταντή Κολοκοτρώνη, ο οποίος δυστυχώς δεν έχει αναγνωρισθεί όσο του άξιζε για τα όσα προσέφερε στις πρώιμες προσπάθειες των Ελλήνων να απελευθερωθούν. Το 1780, ο Κολοκοτρώνης, σε ηλικία 10 ετών, έμεινε ορφανός, επειδή ο πατέρας του, αρνούμενος να «προσκυνήσει» τους Τούρκους, καταδιώχθηκε μαζί με την οικογένειά του. Τελικά, δολοφονήθηκε μετά από προδοσία.
Μάλιστα, ο ίδιος ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, μαζί με τη μητέρα του και τα περισσότερα από τα αδέρφια του, μόλις που πρόλαβε να δραπετεύσει από την τουρκική ενέδρα. Ακολούθησαν δύσκολα χρόνια, με διαρκείς μετακινήσεις και στερήσεις, καθώς η οικογένειά του ήταν πολύ φτωχή. Ο ίδιος ‒ως γνήσιος απόγονος μιας θρυλικής οικογένειας κλεφτών που ανέκαθεν εναντιώθηκε στην τουρκική εξουσία και πότισε με το αίμα της τη γη της Πελοποννήσου‒ από πολύ μικρή ηλικία επέλεξε τον σκληρό τρόπο ζωής του κλέφτη. Σε ηλικία 15 ετών, έγινε αρματωλός της επαρχίας Λεονταρίου, ενώ μαθήτευσε στο πλευρό του θρυλικού κλέφτη καπετάν Ζαχαριά Μπαρμπιτσιώτη.
Στα είκοσί του χρόνια παντρεύτηκε την Αικατερίνη Καρούσου, κόρη ενός επιφανούς προεστού της περιοχής του Ακόβου. Ασχολήθηκε προσωρινά με την αγροτική ζωή, όμως, οι Τούρκοι κατέβαλλαν διαρκώς προσπάθειες προκειμένου να τον σκοτώσουν. Για τον λόγο αυτό, εγκατέλειψε την ειρηνική ζωή και δημιούργησε τη δική του κλέφτικη ομάδα, με αρκετούς συγγενείς και άλλους πολεμιστές. Το 1802, το εκδόθηκε πρώτο σουλτανικό φιρμάνι, με το οποίο διαταζόταν η εξόντωσή του. Ακολούθησε μια μακρά περίοδος λυσσαλέας καταδίωξης, τόσο από τους Τούρκους όσο και από αρκετούς Έλληνες συνεργάτες τους.
Ο ίδιος, ωστόσο, χάρις στην ευφυΐα, την ανώτερη στρατιωτική του ικανότητα και ασφαλώς με τη βοήθεια πολλών γενναίων συμπατριωτών του, κατάφερνε πάντα να ξεφεύγει, έστω και την τελευταία στιγμή, από τον κίνδυνο. Η κατάσταση, όμως, επιδεινώθηκε δραματικά, όταν τον Ιανουάριο του 1806, ο σουλτάνος εξέδωσε νέο φιρμάνι διατάζοντας την εξόντωση όλων των κλεφτών της Πελοποννήσου. Κυνηγημένος από όλους, κατέφυγε τελικά, το 1806, στη Ζάκυνθο, αφού πλέον στην Πελοπόννησο δεν υπήρχε κανένα ασφαλές καταφύγιο για αυτόν. Στα Επτάνησα υπηρέτησε σε ξένους στρατούς και μάλιστα έφθασε μέχρι τον βαθμό του Ταγματάρχη, υπηρετώντας σε σύνταγμα ελαφριού πεζικού στον Αγγλικό Στρατό των Επτανήσων. Ποτέ όμως δεν ξέχασε την πατρίδα του και αποδεδειγμένα καθόλη την πορεία του σχεδίαζε την απελευθέρωση της Πελοποννήσου.
Οι συνθήκες ωρίμασαν και 15 χρόνια αργότερα, στις 6 Ιανουαρίου του 1821, επέστρεψε στη Μάνη, προκειμένου να προετοιμάσει την έναρξη του Αγώνα. Η συνέχεια είναι γνωστή. Ο ίδιος αναδείχθηκε σε ηγετική μορφή του αγώνα για την ανεξαρτησία, αποδεικνύοντας πολλάκις στην πράξη, αφενός, την ανωτερότητα της στρατηγικής του σκέψης και, αφετέρου, το μεγαλείο της ψυχής του. Ακόμη και όταν όλα έμοιαζαν χαμένα, ενώπιον της στρατιάς του Δράμαλη ή μπροστά στη λαίλαπα του Ιμπραήμ, ο ίδιος κατάφερνε, διατηρώντας την πίστη και την ψυχραιμία του, να κρατά άσβεστη την ελπίδα και τη μαχητική διάθεση των συμπατριωτών του. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι χωρίς τον Κολοκοτρώνη η ιστορία θα είχε γραφεί διαφορετικά. Στις μεγαλύτερες στρατιωτικές επιτυχίες του περιλαμβάνονται η οργάνωση και επιτυχής ολοκλήρωση της πολιορκίας της Τριπολιτσάς (πρωτεύουσας του Μοριά), η εξουδετέρωση της Στρατιάς του Δράμαλη στα Δερβενάκια όταν με μόλις 2.500 άνδρες αντιμετώπισε έως και δεκαπλάσιους αντιπάλους, αλλά και ο επιτυχημένος πόλεμος φθοράς κατά του Ιμπραήμ που δεν επέτρεψε στην Επανάσταση να “σβήσει¨
Ο Κολοκοτρώνης θεωρείται το ιδανικό παράδειγμα προς μελέτη, καθώς σε όλη την ένδοξη πορεία του κλήθηκε να αγωνιστεί ενάντια σε υπέρτερες δυνάμεις, κάτω από συνθήκες ελλιπούς υποστήριξης και έλλειψης πόρων και ενάντια στις ίδιες τις πιθανότητες. Παράλληλα με τη διαμόρφωση και υλοποίηση επιτυχημένων στρατηγικών και τακτικών, ήταν υπεύθυνος και για τη διατήρηση της ψυχολογίας των στρατιωτών, αλλά και για κάθε οργανωτικό και τακτικό θέμα. Με λίγα λόγια έπρεπε να είναι στρατηγός, ηγέτης, αλλά και ψυχολόγος για τους άνδρες του. Για τους λόγους αυτούς είναι ακόμη πιο σπουδαία τα κατορθώματά του, καθώς δεν ηγούνταν ενός οργανωμένου, σύγχρονου, καλά εξοπλισμένου τακτικού στρατού, όπως ο Δούκας του Ουέλινγκτον ή ο Ναπολέων Βοναπάρτης. Αντιθέτως, πέτυχε όλες τις επικές νίκες του ως επικεφαλής άτακτων σωμάτων, τα οποία απαρτίζονταν, αφενός, από πρώην κλέφτες και αρματωλούς και, αφετέρου, από αγρότες και κτηνοτρόφους με υποτυπώδη οπλισμό και ελάχιστη στρατιωτική εκπαίδευση.
(Απόσπασμα από το βιβλίο: “Μαθήματα Διοίκησης και Ηγεσίας από τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη”, Εκδόσεις Γκοβόστη, 2021)
