* Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι περιοχές Natura,
όπου απαιτείται συντονισμός
των ΤΠΣ και ΕΠΣ με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες
*Σύμφωνα με τις δημόσιες δηλώσεις της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ, οι μελέτες των 601 Δημοτικών Ενοτήτων προβλέπεται να τίθενται σταδιακά σε διαβούλευση, ώστε δήμοι, φορείς, πολίτες και επαγγελματίες να εξετάσουν πλέον όχι γενικά σενάρια, αλλά τις ρυθμίσεις που προτείνονται για να αποκτήσουν τελικά κανονιστικό χαρακτήρα
Επιμέλεια:
Θεόδωρος Λάμπρος
Στην τελική φάση περνά σταδιακά ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός για μεγάλο μέρος της χώρας, μετά την παραλαβή του Β΄ σταδίου των μελετών για 601 Δημοτικές Ενότητες. Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι περιοχές Natura, όπου απαιτείται συντονισμός των ΤΠΣ και ΕΠΣ με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες.
Εντος του φθινοπώρου ανακοίνωσε ο πρόεδρος του ΤΕΕ Ηπείρου ανοίγει η επίσημη διαβούλευση επί των τελικών προτάσεων και των Στρατηγικών Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, θα ακολουθήσουν διορθώσεις και προσαρμογές, έλεγχος από τα αρμόδια όργανα και τελικά η έκδοση Προεδρικών Διαταγμάτων.
Η πορεία των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων μπαίνει πλέον σε διαφορετική φάση από εκείνη των πρώτων παρουσιάσεων και των εναλλακτικών σεναρίων. Οι μελέτες περνούν σταδιακά από τη γενική διάγνωση των προβλημάτων σε συγκεκριμένες προτάσεις για χρήσεις γης, όρους και περιορισμούς δόμησης, οικιστική ανάπτυξη, παραγωγικές δραστηριότητες, προστατευόμενες περιοχές και υποδομές.
Σύμφωνα με δηλώσεις της υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μαριλένας Σούκουλη, έχει ήδη παραληφθεί το Β΄ στάδιο μελετών για 601 Δημοτικές Ενότητες, από τις οποίες οι 517 καλύπτονται με ΤΠΣ και οι 84 με ΕΠΣ. Η ίδια είχε επισημάνει ότι το πρόγραμμα έχει πλέον περάσει από τη φάση εξέτασης εναλλακτικών σεναρίων στις συγκεκριμένες προτάσεις για τις χρήσεις γης, τους όρους δόμησης και την οργάνωση των παραγωγικών δραστηριοτήτων.
«Η παράδοση των μελετών έως το τέλος Ιουνίου του 2026 ήταν ιδιαίτερα σημαντική, γιατί σε διαφορετική περίπτωση δεν θα υπήρχε ολοκληρωμένο φυσικό αντικείμενο και δεν θα μπορούσε να προχωρήσει η πληρωμή των μελετητών», τόνισε ο πρόεδρος του Τμήματος Ηπείρου του ΤΕΕ, Γιάννης Τσίγκρος, παρουσιάζοντας τα επόμενα βήματα μέχρι την ολοκλήρωση των νέων ΤΠΣ και ΕΠΣ.
Από τις παρουσιάσεις στην επίσημη διαβούλευση
Το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι πλέον η επίσημη δημόσια διαβούλευση. Η πλατφόρμα του ΥΠΕΝ διευκρινίζει ότι η προηγούμενη δυνατότητα σχολιασμού των εναλλακτικών σεναρίων δεν αποτελούσε την τελική θεσμική διαβούλευση. Η επίσημη διαδικασία ακολουθεί σε επόμενο στάδιο και αφορά πλέον την τελική αναλυτική πρόταση των μελετητών μαζί με τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων – ΣΜΠΕ.
Σύμφωνα με τις δημόσιες δηλώσεις της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ, οι μελέτες των 601 Δημοτικών Ενοτήτων προβλέπεται να τίθενται σταδιακά σε διαβούλευση, ώστε δήμοι, φορείς, πολίτες και επαγγελματίες να εξετάσουν πλέον όχι γενικά σενάρια, αλλά τις ρυθμίσεις που προτείνονται για να αποκτήσουν τελικά κανονιστικό χαρακτήρα. Στο σημείο αυτό αρχίζει και η ουσιαστικότερη φάση διορθώσεων.
Οι παρατηρήσεις δεν τελειώνουν με τη διαβούλευση
Η δημόσια διαβούλευση δεν αποτελεί την τελευταία πράξη πριν από τη θεσμοθέτηση. Οι παρατηρήσεις των δήμων, των υπηρεσιών, των φορέων και των ενδιαφερομένων εξετάζονται και, όπου κρίνονται τεκμηριωμένες ή απαιτούνται για λόγους νομιμότητας και συμβατότητας με ανώτερο σχεδιασμό, ενσωματώνονται στις μελέτες.
Η επίσημη πορεία που παρουσιάζεται από το ΥΠΕΝ περιλαμβάνει μετά τη διαβούλευση επεξεργασία και ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων, περιβαλλοντική έγκριση της ΣΜΠΕ, εισήγηση της αρμόδιας αρχής, γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων και οριστικοποίηση της πρότασης. Ακολουθούν ο έλεγχος νομιμότητας από το Συμβούλιο της Επικρατείας και η υποβολή για έκδοση Προεδρικού Διατάγματος.
Αυτό σημαίνει ότι οι χάρτες και οι ρυθμίσεις που τίθενται σε διαβούλευση δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ήδη οριστικές. Μεσολαβεί ακόμη ουσιαστικός διοικητικός και νομικός έλεγχος.
Οι διορθώσεις πριν από το Προεδρικό Διάταγμα
Στην τελική επεξεργασία μπορεί να απαιτηθούν αλλαγές σε χρήσεις γης, ζώνες προστασίας, επεκτάσεις οικισμών, όρια, όρους δόμησης ή περιοχές παραγωγικών δραστηριοτήτων, όταν από τη διαβούλευση ή τον θεσμικό έλεγχο διαπιστώνονται συγκρούσεις με υφιστάμενες δεσμεύσεις.
Είναι το στάδιο στο οποίο πρέπει να ελεγχθεί η συμβατότητα με το περιβαλλοντικό δίκαιο, τις δασικές ρυθμίσεις, τις ζώνες προστασίας, τις γεωλογικές και υδραυλικές μελέτες, τα ρέματα, τα όρια οικισμών και τις λοιπές κανονιστικές δεσμεύσεις.
Το ίδιο το ΥΠΕΝ περιγράφει τη δεύτερη φάση τόσο των ΤΠΣ όσο και των ΕΠΣ ως τη διαδικασία που περιλαμβάνει τις εγκρίσεις, τις γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων οργάνων, τον έλεγχο του ΣτΕ και τελικά το Προεδρικό Διάταγμα με το οποίο αποκτούν δεσμευτική ισχύ οι νέες ρυθμίσεις.
Τι γίνεται με τις ΕΠΜ και τις περιοχές Natura
Στις περιοχές του δικτύου Natura 2000, τα ΤΠΣ και ΕΠΣ δεν μπορούν να εξελίσσονται αποκομμένα από το ειδικό περιβαλλοντικό καθεστώς. Όπου έχουν ολοκληρωθεί ή βρίσκονται σε τελικό στάδιο Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες – ΕΠΜ, οι πολεοδομικές προτάσεις πρέπει να ελεγχθούν και να προσαρμοστούν ώστε να είναι συμβατές με τις ζώνες, τις χρήσεις και τους περιορισμούς που προκύπτουν από το περιβαλλοντικό πλαίσιο.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιοχές όπου οι μελέτες ΤΠΣ είχαν διαμορφωθεί πριν οριστικοποιηθούν τα δεδομένα των ΕΠΜ ή πριν μεταβληθεί το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο.
Στην πράξη, επομένως, το πέρασμα από το Β΄ στάδιο στη διαβούλευση δεν είναι σε όλες τις περιοχές αυτοματοποιημένο. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται πρώτα συμφωνία και προσαρμογή των δύο σχεδιασμών, ώστε να μην οδηγηθεί σε διαβούλευση ένα ΤΠΣ με ρυθμίσεις που ήδη συγκρούονται με το περιβαλλοντικό καθεστώς.
Τι σημαίνει η διαδικασία για όλη τη χώρα
Η επόμενη περίοδος είναι κρίσιμη γιατί για πρώτη φορά τα ΤΠΣ και ΕΠΣ πλησιάζουν στο στάδιο όπου οι γενικές κατευθύνσεις μετατρέπονται σε συγκεκριμένους κανόνες.
Οι τελικές ρυθμίσεις θα καθορίσουν, μεταξύ άλλων, πού επιτρέπεται κατοικία, τουρισμός, βιομηχανία και άλλες παραγωγικές χρήσεις, ποιες περιοχές προστατεύονται, ποιοι όροι δόμησης εφαρμόζονται και ποιες εκτάσεις μπορούν να πολεοδομηθούν.
Το ΥΠΕΝ υπογραμμίζει ότι τα ΤΠΣ και ΕΠΣ είναι ολοκληρωμένες μελέτες που καλύπτουν μία ή περισσότερες Δημοτικές Ενότητες και θεσμοθετούνται τελικά με Προεδρικά Διατάγματα.
