Γράφει ο Χρήστος Μουρτζούκος
(Δημοσιογράφος στο e-enimerosi.com και Ανταποκριτής στη Γερμανία)
Η στάθμη του Ρήνου υποχωρεί σε επίπεδα που προκαλούν έντονη ανησυχία στη Γερμανία, με τις επιπτώσεις να έχουν ήδη περάσει από την περιβαλλοντική και τουριστική διάσταση στην οικονομία, στις μεταφορές και στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Από το Ντίσελντορφ έως το Έμεριχ, οι μετρήσεις καταγράφουν εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, ενώ στην Κολωνία η κατάσταση έχει φτάσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τις τελευταίες μετρήσεις, ο υδροδείκτης στην Κολωνία έπεσε στα 56 εκατοστά και αναμενόταν περαιτέρω υποχώρηση, ενώ στο Ντίσελντορφ η στάθμη βρέθηκε σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την εικόνα του Ρήνου. Αφορά έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς διαύλους της Ευρώπης. Τα πλοία μπορούν ακόμη να κινούνται σε αρκετά τμήματα του ποταμού, όμως η χαμηλή στάθμη σημαίνει ότι δεν μπορούν να μεταφέρουν τα φορτία που μεταφέρουν υπό κανονικές συνθήκες. Έτσι, για να μεταφερθεί η ίδια ποσότητα εμπορευμάτων απαιτούνται περισσότερα δρομολόγια, ενώ αυξάνεται παράλληλα το κόστος μεταφοράς. Στην Κολωνία, μάλιστα, το χαμηλό νερό έχει ήδη δημιουργήσει προβλήματα και στις ξενοδοχειακές ποταμόπλοιες επιχειρήσεις, ενώ έχουν καταγραφεί περιορισμοί και σε άλλες μορφές ναυσιπλοΐας.
Ακυρώνονται τουριστικές πλεύσεις
Το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα αισθητό και στον τουρισμό. Ποταμόπλοια που πραγματοποιούν τουριστικές διαδρομές στον Ρήνο αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρούς περιορισμούς, με αποτέλεσμα να ακυρώνονται ή να τροποποιούνται δρομολόγια. Η εικόνα είναι ιδιαίτερα έντονη στην περιοχή της Κολωνίας και του Ντίσελντορφ, όπου η ποταμοπλοΐα αποτελεί σημαντικό τμήμα της τουριστικής δραστηριότητας.
Ενδεικτικό της σοβαρότητας της κατάστασης είναι ότι ακόμη και μεγάλες διοργανώσεις στον Ρήνο χρειάστηκε να προσαρμόσουν τον σχεδιασμό τους. Στο «Rhein in Flammen», ο παραδοσιακός στολίσκος μεταξύ Μπόππαρντ και Κόμπλεντς ακυρώθηκε λόγω των προβλέψεων για εξαιρετικά χαμηλή στάθμη, καθώς οι προβλεπόμενες τιμές έπεφταν πολύ κάτω από το όριο ασφαλείας της διοργάνωσης.
Από τον Ρήνο στους δρόμους, η Γερμανία μεταφέρει τα φορτία των πλοίων στα φορτηγά
Η χαμηλή στάθμη του Ρήνου δημιουργεί, όμως, ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα. Η Γερμανία αναγκάζεται να αναζητήσει εναλλακτικές οδούς για τη μεταφορά εμπορευμάτων, την ώρα που ο ποταμός αποτελεί βασική αρτηρία για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική της χώρας.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και αρκετά κρατίδια προχωρούν σε προσωρινές χαλαρώσεις των περιορισμών κυκλοφορίας των φορτηγών τα Σαββατοκύριακα, προκειμένου μέρος των φορτίων που δεν μπορούν να μεταφερθούν μέσω του Ρήνου να μετακινηθεί οδικώς. Η εξαίρεση έχει ήδη εφαρμοστεί σε αρκετά κρατίδια και στόχος είναι να διατηρηθούν οι εφοδιαστικές αλυσίδες και να αποφευχθούν ελλείψεις στην αγορά.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Γερμανία, καθώς ένα και μόνο ποταμόπλοιο μπορεί να μεταφέρει φορτίο αντίστοιχο με δεκάδες φορτηγά. Επομένως, η μεταφορά των εμπορευμάτων από τον Ρήνο στους δρόμους δεν αποτελεί απλή αλλαγή μέσου μεταφοράς. Συνεπάγεται μεγαλύτερο κόστος, μεγαλύτερη επιβάρυνση των οδικών δικτύων και πρόσθετη πίεση σε μια ήδη επιβαρυμένη γερμανική οικονομία.
Δεν είναι τυχαίο ότι η γερμανική πλευρά προειδοποιεί πλέον για το ενδεχόμενο η κατάσταση να παραμείνει δύσκολη καθ’ όλη τη διάρκεια του Αυγούστου. Ο ομοσπονδιακός υπουργός Μεταφορών Στέφεν Μπίλγκερ εκτιμά ότι τα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα εσωτερικών υδάτων ενδέχεται να συνεχιστούν λόγω της ξηρασίας και των χαμηλών υδάτων στον Ρήνο, τον Έλβα και τον Δούναβη.
Ένα ακόμη πλήγμα στη γερμανική βιομηχανία
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα όταν συνδέεται με τη βιομηχανική παραγωγή. Ο Ρήνος δεν είναι απλώς ένας ποταμός που διασχίζει τη Γερμανία. Είναι ένας από τους βασικούς οικονομικούς διαδρόμους της χώρας, μέσω του οποίου μεταφέρονται πρώτες ύλες, χημικά προϊόντα, ενεργειακά προϊόντα και άλλα εμπορεύματα προς και από τα μεγάλα βιομηχανικά κέντρα.
Ήδη υπάρχουν προειδοποιήσεις ότι, εάν η στάθμη συνεχίσει να υποχωρεί, ορισμένες περιοχές του Ρήνου θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ακόμη σοβαρότερους περιορισμούς στη μεταφορά εμπορευμάτων. Το Ινστιτούτο Γερμανικής Οικονομίας έχει προειδοποιήσει ακόμη και για κίνδυνο ουσιαστικής διακοπής ορισμένων μεταφορικών διαδρομών, ενώ επιχειρήσεις του χημικού κλάδου έχουν αρχίσει να περιορίζουν την παραγωγή τους εξαιτίας των δυσκολιών στην τροφοδοσία με πρώτες ύλες.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία του προβλήματος. Η χαμηλή στάθμη του Ρήνου δεν είναι πλέον ένα μεμονωμένο φυσικό φαινόμενο που αφορά μόνο τη ναυσιπλοΐα. Αρχίζει να μετατρέπεται σε οικονομικό και πολιτικό ζήτημα.
Η κλιματική αλλαγή φέρνει νέο πονοκέφαλο στο Βερολίνο
Η φετινή κατάσταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Γερμανία έχει ήδη βιώσει ακραίες θερμοκρασίες και έντονη ξηρασία. Το ιστορικό θερμό καλοκαίρι και οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες έχουν ενισχύσει τη συζήτηση για το κατά πόσο τα φαινόμενα αυτά θα αποτελούν πλέον συχνότερο χαρακτηριστικό του γερμανικού κλίματος.
Το ερώτημα που αρχίζει να τίθεται και σε πολιτικό επίπεδο είναι εάν η Γερμανία μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζει κάθε περίοδο χαμηλής στάθμης του Ρήνου ως έκτακτη ανάγκη ή εάν απαιτείται ένας μόνιμος μηχανισμός διαχείρισης. Η προσωρινή άρση των περιορισμών για τα φορτηγά είναι μια λύση ανάγκης. Δεν αποτελεί όμως μακροπρόθεσμη απάντηση.
Η γερμανική οικονομία βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Όσο μειώνεται η δυνατότητα του Ρήνου να λειτουργήσει ως αξιόπιστη εμπορική αρτηρία, τόσο αυξάνεται η πίεση στους δρόμους και στους σιδηροδρόμους, αυξάνεται το κόστος μεταφοράς και περιορίζεται η δυνατότητα των επιχειρήσεων να προγραμματίσουν με ασφάλεια την τροφοδοσία τους.
Και το ερώτημα που πλέον τίθεται στη Γερμανία είναι απλό αλλά καθόλου εύκολο να απαντηθεί: τι θα συμβεί εάν το σημερινό ακραίο φαινόμενο δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση, αλλά προαναγγέλλει τη νέα κανονικότητα;
Για μια χώρα που στηρίζει μεγάλο μέρος της βιομηχανικής της ισχύος στις μεταφορές μέσω του Ρήνου, η απάντηση δεν αφορά μόνο το περιβάλλον. Αφορά την ίδια την ανταγωνιστικότητα της γερμανικής οικονομίας.
