(Γράφει ο Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος
Αρχαιολόγος)
Με αφορμή την επίσημη ανακοίνωση της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής (ΕΟΕ), η γνωστή και ταλαντούχα ηθοποιός Κατερίνα Μισιχρόνη αναλαμβάνει τα καθήκοντα της Πρωθιέρειας των τελετών της Ολυμπιακής Φλόγας, διαδεχόμενη τη Μαίρη Μηνά. Η πρώτη της εμφάνιση σε αυτόν τον εμβληματικό ρόλο θα πραγματοποιηθεί στις 10 Σεπτεμβρίου, στο Παναθηναϊκό Στάδιο, κατά την τελετή αφής και παράδοσης της Φλόγας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες Νέων «Dakar 2026».
Ως σκεπτόμενοι πολίτες και λάτρεις του Ολυμπιακού Ιδεώδους, η εξέλιξη αυτή μας προκαλεί ανάμικτα συναισθήματα: από τη μία πλευρά, χαρά και προσμονή για το νέο πρόσωπο· από την άλλη, έντονο προβληματισμό για τις διαδικασίες και τις στρατηγικές επιλογές των θεσμικών οργάνων.
Θέλουμε να εκφράσουμε τα πιο ειλικρινή μας συγχαρητήρια στην Κατερίνα Μισιχρόνη για την επιλογή της. Η ανάληψη του ρόλου της Πρωθιέρειας αποτελεί ύψιστη τιμή, αλλά και τεράστια ευθύνη, καθώς καλείται να ενσαρκώσει το πνεύμα, την ιστορία και την παγκόσμια ακτινοβολία του Ολυμπισμού. Της ευχόμαστε από καρδιάς καλή επιτυχία στο έργο της και είμαστε βέβαιοι ότι θα ανταποκριθεί με το απαραίτητο δέος και την καλλιτεχνική της ευαισθησία.
Ζητείται διαφάνεια από την ΕΟΕ: Πώς επιλέγεται η Πρωθιέρεια;
Με αφορμή αυτή την αλλαγή σκυτάλης, καλούμε την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή να διαφωτίσει την κοινή γνώμη. Η επίσημη ανακοίνωση της ΕΟΕ αναφέρει, ενδεικτικά, ότι η επιλογή έγινε «μετά από εξέταση και άλλων υποψηφίων» — χωρίς να αποκαλύπτει ούτε ένα στοιχείο για τη διαδικασία που ακολουθήθηκε. Επίσης αναφέρει ότι την εισήγηση για το όνομα έκανε ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ολυμπιακής Λαμπαδηδρομίας Θωμάς Τόκας, και ότι η Ολομέλεια την ενέκρινε ομόφωνα. Αυτό, από μόνο του, δεν αποτελεί τεκμήριο διαφάνειας — αλλά τεκμήριο εσωτερικής ομοφωνίας, που είναι πολύ διαφορετικό πράγμα.
Αν εξετάσουμε το τρέχον σχήμα της Επιτροπής Ολυμπιακής Λαμπαδηδρομίας (ΕΠ.ΟΛ.) της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής (ΕΟΕ), παρατηρούμε ότι κανένα από τα συγκεκριμένα μέλη δεν έχει αμιγώς καλλιτεχνική ιδιότητα (π.χ. σκηνοθέτης, χορογράφος ή ηθοποιός) με την αυστηρή επαγγελματική έννοια.
Η σύνθεση της επιτροπής αποτελείται κυρίως από παλιούς πρωταθλητές (Ολυμπιονίκες), αθλητικούς παράγοντες και στελέχη της ΕΟΕ.
Είναι λοιπόν δικαίωμα των Ελλήνων πολιτών να γνωρίζουν:
— Υπάρχει ή πραγματοποιείται κάποια συγκεκριμένη ανοιχτή διαδικασία ή οντισιόν για την ανάδειξη νέας Πρωθιέρειας;
— Ποιοι ήταν οι «άλλοι υποψήφιοι» που εξετάστηκαν και με ποια κριτήρια απορρίφθηκαν;
— Ποιοι αποτελούν την «καλλιτεχνική επιτροπή» αξιολόγησης, ποια είναι τα εξειδικευμένα προσόντα των μελών της και ποιος τους όρισε;
Η σιωπή σε αυτά τα ερωτήματα, όπως και για τα πρόσωπα που επιλέγονται ως λαμπαδηδρόμοι σε κάθε Ολυμπιάδα, δεν είναι ταπεινοφροσύνη· είναι αδιαφάνεια. Και ο θεσμός της Ολυμπιακής Φλόγας — ακριβώς επειδή έχει παγκόσμια ακτινοβολία — δεν μπορεί να ανέχεται εσωτερικές επιλογές που μοιάζουν με κλειστές συμφωνίες.
Κριτική στην ΕΟΕ: Το ντεμπούτο ανήκει στην Ολυμπία, όχι στο Καλλιμάρμαρο
Εδώ και περίπου μία δεκαετία, παρατηρούμε με λύπη μια πρακτική της ΕΟΕ που τείνει να γίνει καθεστώς: το ντεμπούτο της εκάστοτε νέας Πρωθιέρειας να πραγματοποιείται όχι στον γενέθλιο τόπο των Αγώνων, αλλά απευθείας στο Παναθηναϊκό Στάδιο — όπως ρητά επιβεβαιώνεται και στην ανακοίνωση της 10ης Ιουνίου για το Ντακάρ.
Αυτή η επιλογή συνιστά ιστορική και συμβολική αλλοίωση. Όλοι γνωρίζουμε ότι οι ρίζες της τελετής αφής και το λίκνο της Ολυμπιακής Φλόγας βρίσκονται αποκλειστικά στην Ιερά Άλτη της Αρχαίας Ολυμπίας. Εκεί χτυπά η καρδιά του θεσμού. Η πρώτη εμφάνιση της νέας Πρωθιέρειας, το “βάπτισμά της στο πυρ”, θα έπρεπε νομοτελειακά να γίνεται στον γενέθλιο τόπο των Αγώνων.
Αντί γι’ αυτό, η ΕΟΕ επιλέγει συστηματικά να αντικαθιστά το ιερό της Αρχαίας Ολυμπίας με το Παναθηναϊκό Στάδιο — το οποίο ναι μεν έχει τη δική του τεράστια ιστορική αξία, αλλά ο ρόλος του πρέπει να περιορίζεται αυστηρά στη φιλοξενία της τελετής παράδοσης, και όχι στην υποκατάσταση του αυθεντικού τόπου γέννησης του τελετουργικού της αφής. Είναι ντροπή και ευθεία απειλή για την αυθεντικότητα του μέγιστου Ολυμπιακού συμβόλου να τελούνται επίσημες Τελετές Αφής για Ολυμπιακούς Αγώνες Νέων — θερινούς και χειμερινούς — στο Καλλιμάρμαρο, μακριά από την Ιερά Άλτη. Και το πρόβλημα δεν σταματά εδώ: το ίδιο το Ολυμπιακό Κίνημα έχει πλέον θεσμοθετήσει μια δεύτερη, ανταγωνιστική φλόγα — την αυθαίρετα αποκαλούμενη «Φλόγα της Ειρήνης» — που ανάβει κάθε φορά στη Ρώμη για τις ανάγκες των Ευρωπαϊκών Ολυμπιακών Φεστιβάλ Νεότητας και των Ευρωπαϊκών Αγώνων. Η παράλληλη ύπαρξη «εναλλακτικών» φλογών με ολυμπιακή επίφαση συνιστά αλλοίωση του συμβόλου και αποδόμηση του ίδιου του νοήματος της αφής.
Το «κατηγορώ» προς τους φορείς της Ηλείας: Η σιωπή της υποταγής
Τέλος, δεν μπορούμε να αφήσουμε στο απυρόβλητο τον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας, καθώς και τους υπόλοιπους θεσμικούς φορείς της Ηλείας. Είναι βαθιά απογοητευτικό να βλέπουμε πώς έπαψαν πλέον να διεκδικούν σθεναρά την αποκλειστικότητα της τέλεσης της αφής στην Ολυμπία.
Πριν από περίπου μία δεκαετία, η τοπική κοινωνία είχε δώσει μεγάλους και συγκινητικούς αγώνες ενάντια σε αυτή την ξεκάθαρα υπονομευτική απόφαση — μια απόφαση που εκπορεύθηκε από τη διοίκηση του τότε Προέδρου της ΕΟΕ, κ. Σπύρου Καπράλου. Σήμερα, η σιωπή είναι πλήρης. Η σημερινή αδράνεια και η σιωπηρή αποδοχή της υποβάθμισης του ρόλου της Ολυμπίας από τους τοπικούς άρχοντες συνιστά συνενοχή στη σταδιακή αποσύνδεση του θεσμού από τον τόπο γέννησής του.
Η ανάληψη των καθηκόντων από την Κατερίνα Μισιχρόνη είναι μια ευχάριστη είδηση για τον θεσμό. Όμως ο θεσμός δεν εξαντλείται στο πρόσωπο που τον υπηρετεί· ζει ή πεθαίνει από τις αποφάσεις αυτών που τον διοικούν. Και οι αποφάσεις αυτές — για τη διαφάνεια της επιλογής, για τον τόπο του ντεμπούτου, για τον σεβασμό στην Ολυμπία — παραμένουν μέχρι σήμερα ανεπαρκείς. Ας ελπίσουμε ότι κάποια στιγμή το αυτονόητο θα γίνει ξανά πράξη.
