Γράφει η Μαρία Συλαϊδή
(Συγγραφέας – Αρθρογράφος)
Στην άκρη ενός κήπου στεκόταν ένα μεγάλο πλατάνι. Όλο το καλοκαίρι φορούσε την πράσινη φορεσιά του με περηφάνια. Τα φύλλα του λαμπύριζαν κάτω από τον ήλιο, έκαναν σκιά σε παιδιά που έπαιζαν από κάτω του, χάριζαν καταφύγιο σε πουλιά και έντομα. Ήταν η χαρά της ζωής, ένα κομμάτι καλοκαιρινού παραμυθιού.
Μα ήρθε το φθινόπωρο και μαζί έφερε τις πρώτες δροσερές νύχτες, τις μέρες που μίκραιναν, το φως που άλλαζε χρώμα. Το πλατάνι ένιωσε μέσα του μια φωνή: «Ώρα να αλλάξεις φορεσιά».
Τα φύλλα του, που ως τότε έμοιαζαν σμαραγδένια, άρχισαν σιγά-σιγά να παίρνουν άλλες αποχρώσεις, χρυσές, κόκκινες, πορτοκαλιές. Κι ήταν σαν να ετοιμαζόταν για μια μεγάλη γιορτή.
«Μα γιατί;» ρώτησε ένα μικρό παιδί που στεκόταν δίπλα του. «Γιατί ρίχνεις τα φύλλα σου; Μήπως λυπάσαι που τα χάνεις;»
Το δέντρο χαμογέλασε.
«Δεν είναι απώλεια, είναι προετοιμασία. Τα φύλλα μου δούλεψαν σκληρά όλο το καλοκαίρι, έκαναν φωτοσύνθεση, κράτησαν ζωντανό τον κορμό μου, χάρισαν οξυγόνο σε σένα και στον κόσμο. Τώρα ήρθε η ώρα να ξεκουραστούν. Εγώ θα μαζέψω τη δύναμή μου μέσα στις ρίζες μου, θα κρατήσω ενέργεια για τον χειμώνα.
Και την άνοιξη, θα βγάλω καινούρια, φρέσκα, λαμπερά φύλλα. Αυτή είναι η φορεσιά της αναγέννησης.»
Tips για γονείς, εκπαιδευτικούς και παιδιά
Για γονείς
* Περπατήστε με τα παιδιά στο πάρκο και μαζέψτε φύλλα διαφορετικών χρωμάτων.
Κρατήστε τα σε ένα τετράδιο σαν «ημερολόγιο φθινοπώρου».
* Κάντε μαζί μια χειροτεχνία. Κολλήστε φύλλα πάνω σε χαρτί και γράψτε επάνω τους ευχές ή σκέψεις.
*Μιλήστε για την αξία της αλλαγής και πώς κάθε «τέλος» κρύβει μια καινούρια αρχή.
Για εκπαιδευτικούς
*Οργανώστε μια δραστηριότητα στην τάξη. Κάθε παιδί φτιάχνει ένα φύλλο από χαρτί και γράφει επάνω τι θα ήθελε να αφήσει πίσω του φέτος.
* Φτιάξτε έναν πίνακα εποχών. Καλοκαίρι–φθινόπωρο–χειμώνας–άνοιξη, και βάλτε φύλλα στα κατάλληλα σημεία.
* Δώστε στα παιδιά απλά επιστημονικά στοιχεία για τη χλωροφύλλη και τα χρώματα, μέσα από εικόνες και παιχνίδια.
Για παιδιά
* Μαζέψτε φύλλα και φτιάξτε με αυτά στεφάνια ή μικρά «μαγικά ραβδιά».
* Ζωγραφίστε το δικό σας «δέντρο της ψυχής» με πολύχρωμα φύλλα.
* Γράψτε σε ένα φύλλο τι όνειρο έχετε για τον χειμώνα και φυλάξτε το σε ένα κουτί μέχρι την άνοιξη.
* Σκεφτείτε. Αν ήσασταν δέντρο, τι χρώμα θα διαλέγατε για τη δική σας φθινοπωρινή φορεσιά;
Προτάσεις Βιβλίων
Το κόκκινο δέντρο – Shaun Tan
Ένα λυρικό εικονογραφημένο βιβλίο που μιλάει για την ελπίδα μέσα στις αλλαγές.
Το ευχόδεντρο – Katherine Applegate
Τα δέντρα δεν ξέρουν να λένε αστεία, όμως σίγουρα ξέρουν να λένε τρυφερές και συγκινητικές ιστορίες.
Τα παιδιά του Φθινοπώρου – Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, Λότη
Ο Χρόνος, ο παππούς των δώδεκα μηνών, διηγείται τα καμώματα των εγγονών του. Οι δώδεκα μήνες γίνονται ζωντανά πρόσωπα, που μας αποκαλύπτουν τα μυστικά τους μέσα σε μια χρωματική παλέτα.
Καλωσήρθες φθινόπωρο – Jo Lidley
Ανακαλύψτε τις 4 εποχές του χρόνου σε έναν κόσμο φιλίας και περιπέτειας, όπου oλα τα συναισθήματα είναι ευπρόσδεκτα.
Διήγημα
«Η φορεσιά του δέντρου»
Η Ελπίδα αγαπούσε το φθινόπωρο, κι ας έλεγαν όλοι ότι είναι η πιο μελαγχολική εποχή. Για εκείνη ήταν η πιο μαγική. Κάθε χρόνο, μόλις οι πρώτες σταγόνες βροχής δρόσιζαν τα σοκάκια του χωριού, εκείνη έτρεχε με τις λαστιχένιες μπότες της στο παλιό μονοπάτι που οδηγούσε στο ποτάμι. Στην άκρη του μονοπατιού υψωνόταν η μεγάλη καρυδιά, το δέντρο που ήταν φίλη της.
Η καρυδιά στεκόταν εκεί χρόνια, αιώνες ίσως, με τον κορμό της γεμάτο χαρακιές και σημάδια. Όμως για την Ελπίδα, ήταν πάντα ζωντανή, πάντα χαμογελαστή. Τα φύλλα της έκαναν ήχους σαν τραγούδια, και όταν φυσούσε ο άνεμος, η μικρή πίστευε πως άκουγε το δέντρο να της μιλάει.
Ένα απόγευμα του Σεπτέμβρη, η Ελπίδα πήγε να το επισκεφθεί. Στα χέρια της κρατούσε ένα μικρό τετράδιο, το «Ημερολόγιο των Φύλλων», όπως το έλεγε. Εκεί ζωγράφιζε όσα έβλεπε κάθε φορά στο δέντρο.
Σήκωσε το βλέμμα της και πάγωσε. Τα φύλλα που μέχρι χθες ήταν πράσινα, τώρα είχαν αρχίσει να κιτρινίζουν και να κοκκινίζουν. Έμοιαζε σαν το δέντρο να είχε φορέσει καινούρια ρούχα.
«Τι όμορφο που είσαι σήμερα!» ψιθύρισε. «Μα… γιατί αλλάζεις φορεσιά;»
Κι ήταν τότε που άκουσε μια βαθιά, γλυκιά φωνή.
«Γιατί, μικρή μου φίλη, κάθε εποχή έχει το δικό της ένδυμα. Το καλοκαίρι με ντύνει με πράσινο. Το φθινόπωρο με χρυσά και κόκκινα. Και τον χειμώνα, η γύμνια μου δεν είναι φτώχεια, είναι ξεκούραση. Έτσι προετοιμάζομαι για να ξαναφορέσω την πιο λαμπρή φορεσιά μου την άνοιξη.»
Η Ελπίδα ανοιγόκλεισε τα μάτια. Το δέντρο τής μιλούσε στ’ αλήθεια. Έτρεξε και κάθισε στη ρίζα του, αγκαλιάζοντας τον κορμό.
«Μα δεν λυπάσαι που χάνεις τα φύλλα σου;»
«Κάθε φύλλο είναι σαν παιδί μου», απάντησε το δέντρο. «Κι όπως κάθε παιδί, έτσι κι αυτά έχουν τον δικό τους δρόμο. Φεύγουν, αλλά δεν χάνονται. Πέφτουν στο χώμα, γίνονται τροφή για μένα, για τη γη, για νέες ζωές.»
Ένα φύλλο ξεκόλλησε εκείνη τη στιγμή και προσγειώθηκε απαλά στο χέρι της Ελπίδας. Ήταν κατακόκκινο.
«Γεια σου!» άκουσε μια μικρή φωνούλα.
Η Ελπίδα τινάχτηκε.
«Εσύ μιλάς;»
«Φυσικά! Εγώ είμαι το Φλογάκι. Όλο το καλοκαίρι μάζευα ήλιο και ζέστη. Τώρα ήρθε η ώρα να ξεκουραστώ.»
Ένα δεύτερο φύλλο έπεσε στο γόνατό της. Ήταν χρυσαφί.
«Κι εγώ είμαι το Χρυσάκι», είπε γελώντας. «Έπαιζα με τον άνεμο και έκανα παρέα στα πουλιά. Τώρα θα γίνω λίπασμα, για να ξαναγεννηθώ την άνοιξη.»
Η Ελπίδα κοίταζε με θαυμασμό. Ένα-ένα τα φύλλα έπεφταν, και καθένα είχε να της πει μια ιστορία:
«Εγώ έβλεπα τα παιδιά να παίζουν κρυφτό.»
«Εγώ προστάτευσα ένα ζευγάρι σπουργίτια από τη βροχή.»
«Εγώ μίλησα με τον ήλιο, κάθε πρωί.»
Το τετράδιό της γέμιζε με λέξεις και ζωγραφιές. Δεν ήταν πια μόνο φύλλα, ήταν ιστορίες, μυστικά, κομμάτια μιας ζωής.
Οι μέρες περνούσαν. Το δέντρο γυμνωνόταν σιγά-σιγά, κι η Ελπίδα μάθαινε να αποδέχεται αυτή την αλλαγή. Μια μέρα, το δέντρο της είπε:
«Μικρή μου, θυμήσου, όπως εγώ αφήνω τα φύλλα μου, έτσι κι εσύ θα μάθεις να αφήνεις πίσω σου ό,τι σε βαραίνει. Η αλλαγή δεν είναι απώλεια. είναι υπόσχεση για κάτι νέο.»
Τον χειμώνα, η Ελπίδα επισκεπτόταν συχνά τον κορμό του. Δεν υπήρχαν πια φύλλα, αλλά εκείνη ένιωθε πως ο φίλος της απλώς κοιμόταν. Στα χιόνια, του ψιθύριζε παραμύθια για να μην κρυώνει.
Κι όταν έφτασε η άνοιξη, ένα πρωί είδε μικρά πράσινα μπουμπούκια να
ξεπροβάλλουν. Έτρεξε χαρούμενη και αγκάλιασε το δέντρο.
«Ξύπνησες! Καινούρια φορεσιά!»
Το δέντρο γέλασε με τα νέα του φύλλα να τρεμοπαίζουν.
«Είδες; Τίποτα δεν χάνεται. Όλα ανανεώνονται.»
Η Ελπίδα άνοιξε το τετράδιό της. Στην τελευταία σελίδα έγραψε:
«Οι αλλαγές είναι η πιο όμορφη φορεσιά της ζωής.»
Μην ξεχνάτε.
Όπως το δέντρο αφήνει πίσω του τα φύλλα για να ξαναγεννηθεί, έτσι κι εμείς
μπορούμε να αποδεχόμαστε τις αλλαγές και να τις βλέπουμε ως ευκαιρίες για νέα
ξεκινήματα.
