Γράφει η Μαρία Συλαϊδή
(Αρθρογράφος – Συγγραφέας)
Υπάρχει μια στιγμή, λίγο πριν ανθίσει η άνοιξη, που ο κόσμος ανυπομονεί για να δει κάτι σημαντικό. Ο ουρανός ,ίσως δεν είναι ακόμα καταγάλανος. Τα δέντρα ,ίσως, δεν έχουν φορέσει ακόμα τα πράσινά τους. Τα χωράφια μοιάζουν ακόμη σαν να κοιμούνται. Κι όμως, μέσα σε όλη αυτή τη σιωπή τους κάτι ετοιμάζεται. Θα το παρατηρήσεις μόνο αν σταματήσεις για λίγο και ακούσεις προσεκτικά. Τότε και μόνο τότε,θα το καταλάβεις.
Η άνοιξη δεν έρχεται πάντα με μικροσκοπικά βελουδένια λουλούδια στους αγρούς. Έρχεται πρώτα με ένα σημάδι. Το πιο σημαντικό σημάδι της εποχής. Με ένα φτερούγισμα. Με ένα μικρό τραγούδι που σπάει τον αέρα και μοιάζει σαν μια όμορφη υπόσχεση. Γιατί τα χελιδόνια δεν είναι απλώς πουλιά,είναι οι αγγελιοφόροι της επιστροφής. Τα πλάσματα που
ταξιδεύουν μακριά, που παλεύουν με ανέμους, βροχές και ξένους ουρανούς. Κι όμως, πάντα έτσι μαγικά βρίσκουν τον δρόμο της επιστροφής. Γυρίζουν εκεί που κάποτε αγάπησαν.
Εκεί ωπου έφτιαξαν φωλιά. Εκεί που φτερούγισαν για πρώτη φορά. Και κάθε φορά που επιστρέφουν, είναι σαν να ψιθυρίζουν στους ανθρώπους:
«Μη φοβάσαι,δες εμάς. Ό,τι είναι γραφτό να ανθίσει, θα ανθίσει. Ό,τι είναι γραφτό θα ξαναβρεί τον δρόμο του».
Ίσως γι’ αυτό, στα χωριά, οι παλιοί δεν περίμεναν την άνοιξη με ημερολόγιο.
Την περίμεναν με μάτια στραμμένα προς τον ουρανό. Κι όταν έβλεπαν το πρώτο χελιδόνι να χαράζει κύκλους πάνω από τις σκεπές, χαμογελούσαν, γιατί ήξεραν πως δεν ερχόταν μόνο ένα πουλί. Ερχόταν η ελπίδα. Και η ελπίδα, είναι πάντα μια επιστροφή.
Μικρές συμβουλές για:
Γονείς:
*Μιλήστε στα παιδιά για την έννοια της επιστροφής. Πως,δηλαδή,κάποια πράγματα φεύγουν, αλλά μπορούν να ξανάρθουν, όπως η χαρά και η ελπίδα.
*Χρησιμοποιήστε το χελιδόνι ως παράδειγμα για την επιμονή. Κάθε χρόνο χτίζει ξανά τη φωλιά του, χωρίς να παραπονιέται.
Εκπαιδευτικούς:
* Συνδυάστε το θέμα με τη φύση. Αποδημητικά πουλιά, εποχές, κύκλος ζωής.
*Δώστε στα παιδιά την ευκαιρία να γράψουν ένα μικρό κείμενο: «Αν ήμουν χελιδόνι, πού θα
γύριζα;»
Δραστηριότητα για παιδιά (Κατασκευή)
« Χτίζουμε μαζί τη φωλιά της ελπίδας»
Υλικά: χαρτόνι ή χοντρό χαρτί,βαμβάκι ή κομματάκια από καφέ
χαρτί,κόλλα,μαρκαδόροι,μικρά κλαδάκια ή οδοντογλυφίδες,ψαλίδι
Οδηγίες: Κόβεται ένα μεγάλο κύκλο από χαρτόνι (η φωλιά). Κολλάτε πάνω του μικρά
κομμάτια χαρτιού/βαμβάκι για να μοιάζει με πραγματική φωλιά. Φτιάχνετε ένα χελιδόνι από χαρτί (ή το ζωγραφίζετε). Μέσα στη φωλιά γράφετε ένα μήνυμα: «Ελπίδα είναι να…»
Κρεμάτε τη φωλιά στον τοίχο ή στο παράθυρο και στο τέλος,μπορείτε να γράψετε μια μικρή παράγραφο σαν να είστε εσείς το χελιδόνι με θέμα, τι σημαίνει για εκείνο «επιστροφή».
Προτάσεις βιβλίων
Τα χελιδόνια, ποιήματα για παιδιά- Ζαχαρίας Παπαντωνίου
Ένα ποιητικό βιβλίο του Ζαχαρία Παπαντωνίου, που ψηλαφίζει τη σοφία του κόσμου μας, με λόγο απλό, ρυθμικό και λυρικό.
Θα ξανάρθουν τα χελιδόνια- Αλκυόνη Παπαδάκη
Όσοι βρίσκονται στην άκρη του γκρεμού, συνήθως, ψάχνουν από κάπου να πιαστούν. Ψάχνουν ένα χέρι, μια φωνή, μια προσδοκία, μια ελπίδα εξ ουρανού, μια ψευδαίσθηση έστω, ένα νεύμα, που να τους καλεί σε μια ανοιχτή αγκαλιά.
ΤΟ ΧΕΛΙΔΟΝΙ ΚΑΙ Η ΒΕΛΑΝΙΔΙΑ – Σκούλου Μαρία
Η τρυφερή ιστορία του χελιδονιού είναι η ιστορία της ζωής μας. Οι οικογενειακοί δεσμοί, η απορία
για τη ζωή και την απώλεια περνούν από τη συγγραφέα στο παραμύθι με απλό τρόπο μέσα από μια
συναρπαστική συμπαντική αναζήτηση ντυμένη με αστερόσκονη.
Διήγημα
«Η επιστροφή της Ίριδας»
Ο άνεμος είχε αρχίσει να αλλάζει. Δεν ήταν πια εκείνος ο παγωμένος άνεμος που τρύπωνε
κάτω από τις πόρτες και έκανε τα παράθυρα να τρίζουν τα βράδια. Ήταν διαφορετικός. Πιο
απαλός,πιο ζεστός,σαν να κουβαλούσε κάτι κρυφό μέσα του. Και στο μεγάλο δάσος, όπου οι
κορμοί των δέντρων έμοιαζαν με γέρους φύλακες και τα κλαδιά τους με χέρια που
αγκάλιαζαν τον ουρανό, τα ζώα είχαν αρχίσει να νιώθουν την αλλαγή.
Η αλεπού, η κυρία Ρούσα, είχε βγει από τη φωλιά της νωρίς το πρωί και μύριζε τον αέρα.
«Χμμ…» μουρμούρισε. «Αυτό δεν είναι κομμάτι του χειμώνας. Αυτό είναι κάτι
διαφορετικό».
Ο λαγός, ο μικρός Τιμολέων, πετάχτηκε πίσω από έναν θάμνο και τίναξε απότομα το τρίχωμά του.
«Μήπως έρχεται η άνοιξη;» ρώτησε και τα μάτια του έλαμψαν.
Η χελώνα,η γιαγιά Σμαράγδα, που πάντα ήξερε περισσότερα απ’ όλους, κούνησε αργά το κεφάλι.
«Η άνοιξη, έρχεται όταν φτάσει η σωστή στιγμή. Πάντα επιστρέφει πίσω σε εμάς».
Τα ζώα σώπασαν και κοιτάχτηκαν μεταξύ τους. Η λέξη «επιστροφή» έπεσε πάνω τους σαν κάτι παράξενο. Σαν κάτι που άκουγαν ή θα έβλεπαν για πρώτη φορά. Αυτή η λέξη ήταν γεμάτη νόημα. Και τότε,ξαφνικά κάτι ακούστηκε. Ένας ήχος που κανείς δεν είχε ακούσει εδώ και μήνες. Ένα μικρό σφύριγμα που έμοιαζε με τραγούδι. Ένα φτερούγισμα.
Η αλεπού σήκωσε το κεφάλι πρώτη. Ο λαγός πετάχτηκε μεμιάς όρθιος. Το σκιουράκι, ο Πίκο, άφησε κάτω το βελανίδι που κρατούσε και κοίταξε ψηλά. Και στον ουρανό, φάνηκε μια μικρή μαύρη κουκίδα. Μετά μια δεύτερη και λίγο αργότερα μια τρίτη. Μέχρι που οι κουκίδες έγιναν φτερά.
«Χελιδόνια!» φώναξε ο Πίκο. «Τα χελιδόνια!»
Και τότε, όλα τα ζωάκια στο δάσος άρχισαν να ζητοκραυγάζουν.
Τα χελιδόνια πετούσαν γρήγορα, σαν να τους είχε λείψει αυτή η γη. Σαν να είχαν μετρήσει κάθε μέρα του χειμώνα για να ξαναδούν αυτόν τον τόπο. Ανάμεσά τους ήταν κι ένα μικρό χελιδόνι, το πιο νέο από όλα. Το έλεγαν Ίριδα. Η Ίριδα είχε γεννηθεί την προηγούμενη άνοιξη, εδώ, σε μια φωλιά φτιαγμένη κάτω από τη σκεπή ενός παλιού σπιτιού, στην άκρη του χωριού. Τότε, όλα της φαίνονταν μεγάλα, ο ουρανός, τα σύννεφα, οι δρόμο, τα ζωάκια. Και όταν ήρθε ο χειμώνας, είχε φύγει μαζί με τα άλλα χελιδόνια, ταξιδεύοντας τόσο μακριά που ο
ήλιος φαινόταν διαφορετικός σε εκείνο το ξένο τόπο. Όμως τώρα, είχε γυρίσει πίσω και όσο πλησίαζε, η καρδιά της χτυπούσε όλο και πιο δυνατά.
«Θα είναι ακόμα εκεί;» αναρωτήθηκε. «Θα με θυμάται ο τόπος μου;»
Το χωριό φάνηκε κάτω σαν ζωγραφιά. Τα σπίτια είχαν ακόμη τις σκεπές τους υγρές από τη βροχή. Οι αυλές ήταν γεμάτες λάσπη, μα μέσα στη λάσπη υπήρχαν ήδη μικρές πράσινες πινελιές. Η Ίριδα χαμήλωσε το πέταγμά της και τότε είδε το σπίτι. Το παλιό σπίτι με τη σκεπή που είχε μια μικρή γωνιά, εκεί ακριβώς όπου είχε χτιστεί η φωλιά της. Όμως ,όταν
κοίταξε πιο προσεκτικά η φωλιά δεν υπήρχε πια. Η Ίριδα ένιωσε ένα μικρό τσίμπημα μέσα της. Δεν έμοιαζε με πόνο, ήταν κάτι σαν απογοήτευση.
Πέταξε κοντά και προσγειώθηκε σε ένα ξύλινο δοκάρι. Η γωνιά ήταν άδεια.
«Δεν μπορει!» ψιθύρισε.
Τα άλλα χελιδόνια έκαναν κύκλους από πάνω, μα η Ίριδα έμεινε ακίνητη να κοιτάζει λυπημένη. Ήταν σαν να είχε γυρίσει σπίτι,αλλά παράλληλα δεν υπήρχε σπίτι. Τότε άκουσε μια φωνή.
«Μη στεναχωριέσαι, μικρή μου».
Ήταν η γιαγιά Σμαράγδα, η χελώνα, που είχε φτάσει αργά αργά κοντά στο σπίτι.
Η Ίριδα την κοίταξε.
«Η φωλιά μου, χάθηκε», είπε λυπημένη.
Η χελώνα της χαμογέλασε, «Οι φωλιές,έστω κι αν χαθούν,μπορούν να ξαναχτιστούνι».
Η Ίριδα κατέβασε το κεφάλι της χαμηλά.
«Μα είναι δύσκολο. Κι εγώ κουράστηκα τόσο από το μακρινό μου ταξίδι».
Η χελώνα έγειρε λίγο προς τα μπροστά.
«Γι’ αυτό είμαστε εμείς εδω!».
Ο λαγός που ήταν λίγο πιο πέρα και άκουσε τη συζήτηση πετάχτηκε ενθουσιασμένος.
«Θα σε βοηθήσουμε!» είπε. «Εγώ θα φέρω χορταράκια!»
Η αλεπού κούνησε την ουρά της.
«Εγώ θα βρω κλαδάκια», είπε. «Ξέρω πού έχει τα καλύτερα».
Το σκιουράκι ανέβηκε στο δέντρο.
«Και εγώ θα φέρω μικρά φύλλα!» φώναξε.
Η Ίριδα άνοιξε τα μάτια της διάπλατα.
«Για μένα;»
«Για σένα», είπε η χελώνα. «Γιατί όταν ένα χελιδόνι γυρίζει, μαζί του γυρίζει και η άνοιξη».
Και τότε, ξεκίνησαν όλοι. Ο λαγός έτρεξε στο λιβάδι, φέρνοντας μικρά χορταράκια. Η αλεπού περνούσε ανάμεσα από τα δέντρα και έφερνε λεπτά κλαδάκια. Το σκιουράκι έριχνε από ψηλά ξερά φύλλα και μικρές ίνες από φλοιό. Κι η Ίριδα. Η Ίριδα πετούσε πάνω κάτω,
φέρνοντας μικρές σταγόνες λάσπης στο ράμφος της, όπως κάνουν όλα τα χελιδόνια.
Η φωλιά άρχισε να χτίζεται σιγά σιγά με υπομονή και καθώς χτιζόταν, κάτι άλλαζε γύρω τους. Ο ήλιος βγήκε μέσα από τα σύννεφα. Ένα κλαδάκι στο δέντρο άνθισε. Μια μαργαρίτα ξεμύτισε μέσα από το χώμα. Η Ίριδα σταμάτησε για λίγο και κοίταξε το δάσος. Το δάσος δεν ήταν πια τόσο σκοτεινό, ήταν φωτεινό .
«Είναι όμορφα», είπε χαρούμενη.
Η χελώνα χαμογέλασε.
«Όμορφα είναι όταν επιστρέφεις εκεί που ανήκεις», απάντησε.
Η Ίριδα ένιωσε την καρδιά της να γεμίζει,γιατί κατάλαβε κάτι σημαντικό που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν ήξερε. Δεν είχε σημασία που η φωλιά χάθηκε,σημασία είχε ότι γύρισε.
Σημασία είχε ότι τόλμησε. Σημασία είχε ότι δεν εγκατέλειψε τον δρόμο της. Και εκείνη τη στιγμή, από την άλλη πλευρά του χωριού, ένα παιδί άνοιξε το παράθυρο και φώναξε δυνατά:
«Μαμά! Ήρθαν τα χελιδόνια!»
Και όλο το χωριό βγήκε έξω στο δρόμο και κοίταξε ψηλά. Χαμογελούσαν γιατί όλοι ήξεραν πως όταν έρχονται τα χελιδόνια, έρχεται μαζί τους η άνοιξη και η υπόσχεση πως τίποτα δεν τελειώνει για πάντα.
Η Ίριδα μπήκε στη φωλιά της, την καινούρια της φωλιά και ξάπλωσε κουρασμένη μα ευτυχισμένη. Έξω, ο αέρας φυσούσε απαλά, σαν να νανούριζε τον κόσμο. Και κάπου ανάμεσα στα φύλλα, η άνοιξη της ψιθύρισε:
«Καλως ήρθες». Και μην ξεχνάτε, όσο μακριά κι αν πάει η καρδιά μας, πάντα υπάρχει ένας δρόμος που την οδηγεί πίσω στο φως,γιατί η ελπίδα δεν είναι κάτι που χάνεται, είναι κάτι που πάντα επιστρέφει, σαν τα χελιδόνια.
