*Χτυπά ανελέητα την χώρα – Τρομερές οι ελλείψεις στις υποδομές
*Διευθυντής Υδατικών πόρων του Ι.Γ.Μ.Ε.:
«Απαιτείται εθνικό στρατηγικό σχέδιο για την σταδιακή δημιουργία υποδομών ταμίευσης
και δικτύων μικρομεσαίας κλίμακας και όχι φαραωνικού τύπου»
*39 Δήμοι έχουν ζητήσει να κηρυχθούν
σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης
από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης
Η λειψυδρία χτυπά ανελέητα την Ελλάδα. Σε πολλές περιοχές της χώρας, έχει σημάνει συναγερμός καθώς λίμνες και φράγματα «στεγνώνουν».
Τον τελευταίο 1,5 χρόνο, 39 Δήμοι έχουν ζητήσει να κηρυχτούν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης από το Yπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας λόγω του προβλήματος που αντιμετωπίζουν με τη λειψυδρία. Και οι προβλέψεις για το μέλλον είναι δυσοίωνες.
Στο «κόκκινο» η Ηλεία
Στο «κόκκινο» αναφορικά με τα προβλήματα της λειψυδρίας είναι και ο νομός Ηλείας – ένας κατεξοχήν αγροτικός νομός.
Η έλλειψη νερού —ειδικά αρδευτικού, αλλά όλο και συχνότερα και υδρευτικού— δεν οφείλεται αποκλειστικά σε φυσικά αίτια, όπως η ξηρασία ή η μείωση των βροχοπτώσεων. Αντίθετα, είναι το αποτέλεσμα χρόνιων πολιτικών αποφάσεων και ελλείψεων στις υποδομές.
Η απουσία σύγχρονων αρδευτικών και υδροδοτικών έργων, καθώς και η πλημμελής συντήρηση των ήδη υπαρχόντων, έχουν μετατρέψει ή πρόκειται να μετατρέψουν τα επόμενα χρόνια αρκετές περιοχές της Ηλείας, ενός κατεξοχήν αγροτικού νομού σε άνυδρες ζώνες. Το υφιστάμενο αρδευτικό δίκτυο παρουσιάζει στο μεγαλύτερο κομμάτι του εικόνα εγκατάλειψης, επιβεβαιώνοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο φυσικό, είναι επιπλέον πρόβλημα διαχείρισης και πολιτικών επιλογών.
Θα πρέπει λοιπόν στην περίπτωση της Ηλείας να υπάρξουν οι πολιτικές αποφάσεις και η αγαστή συνεργασία (Δήμοι – ΓΟΕΒ, ΤΟΕΒ, Περιφέρεια και αγρότες) όπου θα δημιουργηθούν τα έργα εκείνα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
Δηλαδή να υπάρξουν τα έργα εκείνα τα οποία θα διαλαμβάνουν αφενός τις τοπικές υδρολογικές και υδρογεωλογικές συνθήκες και αφετέρου την ιδιαιτερότητα των τοπικών συνθηκών και αναγκών.
Σε μια Ηλεία με πεπαλαιωμένο αρδευτικό δίκτυο και με ένα Φράγμα στη Λίμνη Πηνειού που θέλει εκσυγχρονισμό στις ηλεκτρομηχανολογικές ου εγκαταστάσεις, κρίνεται επιτακτική απ’ όλους τους εμπλεκόμενους φορείς η δημιουργία έργων που θα αντιμετωπίσουν μελλοντικά την απειλή της λειψυδρίας.
Ειδικά ο αγροτικός κόσμος θα πρέπει να ενεργοποιηθεί και να συνεργαστεί με τους αρμόδιους φορείς προκειμένου να μην γίνεται αλόγιστη χρήση του νερού αλλά και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για το πώς θα πορευθεί στο μέλλον. Αυτό μεταφράζεται σε τεχνικές και έργα έτσι ώστε να μην βρεθεί ο αγροτικός κόσμος του νομού προ δυσάρεστων εκπλήξεων αφού τα «καμπανάκια» που σχετίζονται με την λειψυδρία έχουν αρχίσει και χτυπάνε επικίνδυνα και στην Ηλεία.
(Θα πρέπει στην περίπτωση της Ηλείας να υπάρξουν οι πολιτικές αποφάσεις και αγαστή συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων (Δήμοι – ΓΟΕΒ, ΤΟΕΒ, Περιφέρεια και αγρότες) όπου θα δημιουργηθούν τα έργα εκείνα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας).
Εικόνα εγκατάλειψης
Ενδεικτική είναι η κατάσταση στην ΕΥΔΑΠ, η οποία διαχειρίζεται ένα σημαντικό μέρος των υδάτινων πόρων της χώρας. Σύμφωνα με όσα είπε ο εκπρόσωπος των Εργαζομένων, Γιώργος Αλεξανδράκης το δίκτυο της ΕΥΔΑΠ είναι παλιό, έχει σοβαρότατες βλάβες και τεράστιες ανάγκες συντήρησης. Παραμένει όμως υποστελεχωμένο.
«Έχουμε σοβαρότατες βλάβες και έχουμε προβλήματα όσον αφορά στο δίκτυο. Το δίκτυο της ΕΥΔΑΠ είναι ένα παλαιό δίκτυο ηλικίας 59 ετών και τα χιλιόμετρα που καλύπτει αυτό το δίκτυο είναι 14.500. Άρα μιλάμε για ένα μεγάλο, παλαιό δίκτυο το οποίο έχει τεράστιες ανάγκες συντήρησης.
Έχουμε βλάβες και προσπαθούμε να τις αποκαταστήσουμε αλλά έχουμε προβλήματα λόγω της μεγάλης υποστελέχωσης. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο στην ύδρευση αλλά και στην υποστελέχωση. Τον χειμώνα είχαμε σοβαρότατα προβλήματα με τα καπάκια. Όλα αυτά οφείλονται στην υποστελέχωση που υπάρχει και δεν μας δίνει την δυνατότητα της άμεσης επέμβασης», τόνισε.
Μειωμένα αποθέματα νερού στην Αττική
Αποκαλυπτικά είναι και τα στοιχεία του ΟΟΣΑ ο οποίος στην τελευταία του έκθεση για τις Παγκόσμιες Προοπτικές Ξηρασίας 2025 αναφέρει ότι το ποσοστό του νερού που πάει χαμένο από τα συστήματα ύδρευσης στην Ελλάδα πλησιάζει το 30%.
Οι επιστήμονες εδώ και καιρό σημειώνουν ότι «θα πρέπει να υπάρχει ένας κεντρικός φορέας διαχείρισης υδατικών πόρων που θα λειτουργεί αποκεντρωμένα και κεντρικά κάτω από ένα εθνικό στρατηγικό σχέδιο εκτίμησης, αξιοποίησης και διαχείρισης των υδατικών πόρων». Συμφωνούν ότι η λειψυδρία είναι ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα που απαιτεί συνδυασμό τεχνολογικών καινοτομιών, πολιτικών αποφάσεων και αλλαγής νοοτροπίας. Προειδοποιούν ότι χωρίς δραστικά μέτρα, η Ελλάδα μπορεί να αντιμετωπίσει μόνιμη λειψυδρία σε πολλές περιοχές έως το 2040, με τα νησιά και τη Νότια Ελλάδα να πλήττονται περισσότερο.
Η Θεσσαλία, μάλιστα, λόγω της εντατικής γεωργίας, κινδυνεύει να γίνει μια από τις πιο ευάλωτες περιοχές, με πιθανές ελλείψεις νερού ακόμα και για ύδρευση. Στην περιοχή, όπου ακόμη δεν έχουν κλείσει οι πληγές από τον «Daniel», η στάθμη του νερού σε λίμνες όπως η λίμνη Πλαστήρα ή η λίμνη του Σμοκόβου, που τροφοδοτούν την άρδευση για εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα αγροτικής παραγωγής, είναι στα χαμηλότερα τους επίπεδα.
Ανάλογα προβλήματα και στην Κρήτη όπου γεωτρήσεις στερεύουν και το νερό μεταφέρεται με βυτία για να μην διακοπεί η ύδρευση.
Παναγιώτης Σαμπατακάκης – Διευθυντής Υδατικών Πορων του Ι.Γ.Μ.Ε:
«Απαιτείται εθνικό στρατηγικό σχέδιο
για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας»
Με την σειρά του ο Διευθυντής Υδατικών Πόρων του Ι.Γ.Μ.Ε. κ. Παναγιώτης Σαμπατακάκης έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το θέμα της λειψυδρίας τονίζοντας τι απαιτείται ένα εθνικό στρατηγικό σχέδιο για την αντιμετώπισή της.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε:
«Στην ΕΕ είμαστε η χώρα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση αρδευτικού νερού και μαζί με την Ιταλία είμαστε στην 1η Θέσηστην κατακεφαλή κατανάλωση υδρευτικού νερού. Η χώρα μας ανεξάρτητα από τη φετινή μειωμένη σε βροχοπτώσεις χρονιά όφειλε εδώ και τρεις δεκαετίες να είχε προωθήσει ένα ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ για την σταδιακή δημιουργία υποδομών ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ και ΔΙΚΤΥΩΝ μικρομεσαίας κλίμακας και όχι φαραωνικού τύπου.
Να υπενθυμίσουμε ότι στην ΕΕ είμαστε η χώρα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση αρδευτικού νερού. Είμαστε στην 1η Θέση μαζί με την Ιταλία στην κατακεφαλή κατανάλωση υδρευτικού νερού. Να δεχθούμε ότι οι εδαφολογικές συνθήκες στον αγροτικό τομέα είναι πιο απαιτητικές, ναι αλλά πόσο; Η απόσταση από Ισπανία και Ιταλία ως προς την άρδευση, χώρες με τις οποίες προσομοιάζει η Ελλάδα, είναι μεγάλη. Και είναι εξίσου αρκετή για να μας προβληματίσει ότι κάτι δεν κάνουμε σωστά. Οι συζητήσεις πηγαίνουν και έρχονται σε συνέδρια, συσκέψεις, επιστημονικές ημερίδες κ.λ.π. γύρω από τον επιβαλλόμενο έλεγχο και τις βελτιώσεις των αρδευτικών δικτύων χωρίς να κινείται τίποτα. Αντίθετα η γραφειοκρατία μεγεθύνεται και οι πίνακες γεμίζουν με στοιχεία και με λάθος συμπεράσματα.
Αρκετές περιοχές της χώρας μας που σήμερα βρίσκονται στο «κόκκινο» τόσο για ανάγκες άρδευσης όσο και ύδρευσης, εάν υπήρχε ουσιαστική διαχείριση, δεν θα βρίσκονταν σε τέτοιες συνθήκες. ΄Η ακόμα δεν θα απαιτούσαν νέα έργα για την εξασφάλιση νέων υδατικών πόρων».
«Οι υδρολογικές, υδρογραφικές και υδρογεωλογικές συνθήκες της Ελλάδας είναι ιδανικές για να προωθηθεί ένα γενικότερο πρόγραμμα σε βάθος 20ετίας»
Συνεχίζοντας κ. Σαμπατακάκης αναφέρθηκε στις τομές και στις ενέργειες που πρέπει να γίνουν με σκοπό την αντιμετώπιση της λειψυδρίας που απειλεί άμεσα την χώρα μας.
Όπως ανέφερε «Στην Ε.Ε. την ΕΕ είμαστε η χώρα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση αρδευτικού νερού. Είμαστε στην 1η Θέση μαζί με την Ιταλία στην κατακεφαλή κατανάλωση υδρευτικού νερού. Να δεχθούμε ότι οι εδαφολογικές συνθήκες στον αγροτικό τομέα είναι πιο απαιτητικές, ναι αλλά πόσο; Η απόσταση από Ισπανία και Ιταλία ως προς την άρδευση, χώρες με τις οποίες προσομοιάζει η Ελλάδα, είναι μεγάλη. Και είναι εξίσου αρκετή για να μας προβληματίσει ότι κάτι δεν κάνουμε σωστά. Οι συζητήσεις πηγαίνουν και έρχονται σε συνέδρια, συσκέψεις, επιστημονικές ημερίδες κ.λ.π. γύρω από τον επιβαλλόμενο έλεγχο και τις βελτιώσεις των αρδευτικών δικτύων χωρίς να κινείται τίποτα. Αντίθετα η γραφειοκρατία μεγεθύνεται και οι πίνακες γεμίζουν με στοιχεία και με λάθος συμπεράσματα.
Αρκετές περιοχές της χώρας μας που σήμερα βρίσκονται στο «κόκκινο» τόσο για ανάγκες άρδευσης όσο και ύδρευσης, εάν υπήρχε ουσιαστική διαχείριση, δεν θα βρίσκονταν σε τέτοιες συνθήκες. ΄Η ακόμα δεν θα απαιτούσαν νέα έργα για την εξασφάλιση νέων υδατικών πόρων.
Επομένως η προσωπική μου εκτίμηση και με δεδομένο ότι τα δημοσιονομικά της χώρας μας εδώ και μια 15ετία δεν είναι και τα καλύτερα, θα πρέπει να κινηθούμε πρωτίστως με γνώμονα την μείωση της ΣΠΑΤΑΛΗΣ. Έτσι θα προσδιοριστεί όχι μόνο ο όγκος των πραγματικών αναγκών αλλά και που αυτές βρίσκονται. Σε διαφορετική περίπτωση υπάρχει κίνδυνος περιοχές με διαπιστωμένο εδώ και χρόνια ελλειμματικό υδατικό ισοζύγιο Προσφοράς /Ζήτησης να στερηθούν αναγκαία έργα είτε ταμίευσης είτε βελτίωσης δικτύων. Δυστυχώς σε αυτές τις διαδικασίες αξιολόγησης των αναγκών εδώ και χρόνια δεν έλλειψε και η λογική «γράψε κάτι παρά πάνω ως προς τις ποσότητες που χρειάζεται η περιοχή για να είμαστε άνετοι…». Τα παραδείγματα δεν λείπουν καθώς και τα στοιχεία που το επιβεβαιώνουν.
Η Οδηγία 2000/60 της ΕΕ η οποία από το 2003 αποτελεί το βασικό νομολογικό πλαίσιο της διαχείρισης των υδάτων στις χώρες μέλη, δυστυχώς δεν αποδείχθηκε στην πράξη ότι ήταν το φάρμακο για την κακοδιαχείριση. Χρειαζόταν και χρειάζεται και η «εσωτερική» αναδιοργάνωση υπηρεσιών, επιστημονικών φορέων που εμπλέκονται με τη διαχείριση και την επιστημονική παρακολούθηση των υδροσυστημάτων της χώρας μας. Και εδώ οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι έχουμε μείνει αρκετά πίσω. Υπηρεσίες χωρίς ή με ακατάλληλη στελέχωση, επιστημονικοί φορείς με διαρκώς μειούμενο προσωπικό».
«Η χώρα μας πρέπει να αποβάλει τον κακό
της εαυτό ως προς το σκέλος της γραφειοκρατίας»
Ολοκληρώνοντας ο κ. Σαμπατακάκης αναφέρθηκε και στην διαχρονική πληγή της γραφειοκρατίας που όπως τόνισε αποτελεί τροχοπέδη στην δημιουργία των εργων που θα βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
Όπως ανέφερε «Η χώρα μας ανεξάρτητα από τη φετινή μειωμένη σε βροχοπτώσεις χρονιά όφειλε εδώ και τρεις δεκαετίες να είχε προωθήσει ένα ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ για την σταδιακή δημιουργία υποδομών ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ και ΔΙΚΤΥΩΝ μικρομεσαίας κλίμακας και όχι φαραωνικού τύπου. Έργα τα οποία θα διαλαμβάνουν αφενός τις τοπικές υδρολογικές και υδρογεωλογικές συνθήκες και αφετέρου την ιδιαιτερότητα των τοπικών αναγκών (ως προς το τύπο καλλιέργειας και ως προς τις εδαφολογικές συνθήκες). Τα έργα αυτά δεν απαιτούν μεγάλο χρόνο ωρίμανσης ως προς το μελετητικό σκέλος και επίσης δεν απαιτούν μεγάλο χρόνο κατασκευής. Η χώρα μας φυσικά πρέπει να αποβάλει τον κακό της εαυτό ως προς το σκέλος της γραφειοκρατίας. Δεν μπορεί να πορευτούμε με πρακτικές π.χ. να κατασκευάζεται ένας μικρομεσαίας κατηγορίας ταμιευτήρας νερού και ο χρόνος μελέτης, κατασκευής και αξιοποίησής του, να υπερβαίνει κατά μέσο όρο την 15ετία .
Οι υδρολογικές, υδρογραφικές και υδρογεωλογικές συνθήκες της Ελλάδας είναι ιδανικές για να προωθηθεί ένα γενικότερο πρόγραμμα σε βάθος 20ετίας για την κατασκευή σειράς ταμιευτήρων πολλαπλών χρήσεων, επιλέγοντας τις σωστές υδρολογικές περιοχές αλλά και τις περιοχές με πραγματικές ανάγκες προβάλλοντάς τες στο μέλλον. Ένας τέτοιος σχεδιασμός απαιτεί πολιτικές συναινέσεις και δεσμεύσεις, κοινωνικές συνεννοήσεις και επιστημονική συμμετοχή με εγκυρότητα. Με άλλα λόγια απαιτεί τα αυτονόητα που δυστυχώς σε αρκετές φάσεις η χώρα μας δεν απέδειξε ότι τα είχε. Ας το αποδείξει τουλάχιστον τώρα.
ΦΩΤΟ – Lipsidria – Η λειψυδρία χτυπά ανελέητα την Ελλάδα. Σε πολλές περιοχές της χώρας, έχει σημάνει συναγερμός καθώς λίμνες και φράγματα «στεγνώνουν».
ΦΩΤΟ – Fragma Piniou – Θα πρέπει στην περίπτωση της Ηλείας να υπάρξουν οι πολιτικές αποφάσεις και αγαστή συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων (Δήμοι – ΓΟΕΒ, ΤΟΕΒ, Περιφέρεια) όπου θα δημιουργηθούν τα έργα εκείνα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
ΦΩΤΟ – Sabatakakis – ο Διευθυντής Υδατικών Πόρων του Ι.Γ.Μ.Ε. κ. Παναγιώτης Σαμπατακάκης έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το θέμα της λειψυδρίας τονίζοντας τι απαιτείται ένα εθνικό στρατηγικό σχέδιο για την αντιμετώπισή της.
