*Απώλειες και αβεβαιότητα
* Αποκαλυπτικό είναι το στοιχείο ότι ένας στους τρεις ελαιοπαραγωγούς
δηλώνει ότι έχασε πάνω από το 25% της παραγωγής του
τα τελευταία τρία χρόνια, με την ξηρασία να αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα
Επιμέλεια:
Θεόδωρος Λάμπρος – Μιχάλης Δημητρόπουλος
Η κλιματική κρίση αλλάζει τα δεδομένα στο ελαιόλαδο, με ολοένα και περισσότερους παραγωγούς να καταγράφουν σημαντικές απώλειες λόγω της ξηρασίας και των ακραίων καιρικών φαινομένων, που «χτυπούν» και την ελαιοκαλλιέργεια. Οι απώλειες στην παραγωγή επιβαρύνουν τον κλάδο, ενώ στις μεσογειακές χώρες εντείνονται οι ανησυχίες για τη βιωσιμότητα της ελιάς και τις τιμές παραγωγού.
Τις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει ο ελαιοκομικός τομέας τα επόμενα χρόνια αναδεικνύει νέα παγκόσμια μελέτη, που διεξήγαγε η Wikifarmer.
Αποκαλυπτικό είναι το στοιχείο ότι ένας στους τρεις ελαιοπαραγωγούς δηλώνει ότι έχασε πάνω από το 25% της παραγωγής του τα τελευταία τρία χρόνια, με την ξηρασία να αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα.
Ειδικότερα, η μελέτη, που διεξήχθη μεταξύ Νοεμβρίου 2025 και Μαρτίου 2026 με τη συμμετοχή 568 παραγωγών ελιάς από 158 χώρες – ανάμεσά τους και η Ελλάδα – αποκαλύπτει ότι ένας στους τρεις (33,7%) έχει υποστεί απώλειες που υπερβαίνουν το 25% της παραγωγής του τα τελευταία τρία χρόνια, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των δεκατριών αγροτικών τομέων που αναλύθηκαν, δεύτερο μόνο στους αμπελώνες (38%).
Η έκθεση, την οποία έχει αναρτήσει η ισπανική κλαδική ιστοσελίδα olimerca, κατατάσσει τους ελαιώνες πολύ πάνω από τον μέσο όρο για όλους τους παραγωγικούς τομείς, με σοβαρές απώλειες που πλήττουν συγκεκριμένα το 25,2% των αγροτών που συμμετείχαν στην έρευνα. Η κύρια αιτία είναι η ξηρασία, την οποία αναφέρει το 50,4% των ελαιοκαλλιεργητών ως το κλιματικό φαινόμενο που έχει επηρεάσει περισσότερο τις εκμεταλλεύσεις τους.
Επιπλέον, οι ερωτηθέντες ανέφεραν ότι αντιμετώπισαν κατά μέσο όρο 1,66 διαφορετικά δυσμενή καιρικά φαινόμενα, καθιστώντας τον τομέα τον τέταρτο πιο εκτεθειμένο σε ολόκληρη την έρευνα.
Απώλεια εισοδημάτων
Η κλιματική πίεση αντικατοπτρίζεται επίσης και στην κερδοφορία των αγροκτημάτων. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν αποκαλύπτουν ότι το 45,8% των ελαιοκαλλιεργητών αναφέρουν ότι το εισόδημά τους ήταν χειρότερο από το προηγούμενο έτος, ποσοστό σχεδόν ίδιο με τον μέσο όρο όλων των αγροτών του δείγματος, αν και οι ελαιώνες κατατάσσονται τέταρτοι μεταξύ των τομέων με τη μεγαλύτερη οικονομική παρακμή.
Όσον αφορά τις τιμές, το 54,2% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι δεν λαμβάνουν δίκαιη αποζημίωση για την παραγωγή τους. Αν και αυτό το ποσοστό είναι ελαφρώς υψηλότερο από τον συνολικό μέσο όρο (51,1%), η έκθεση δείχνει ότι, παγκοσμίως, η ελαιοκαλλιέργεια είναι μεταξύ των τομέων με τη χαμηλότερη σχετική δυσαρέσκεια με τις τιμές που λαμβάνονται.
Οι διαφορετικές όψεις στη Μεσόγειο
Η εικόνα αλλάζει όταν η ανάλυση επικεντρώνεται στις κύριες χώρες παραγωγής της Μεσογείου – Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία, Μαρόκο και Τυνησία.
Σε αυτήν την ομάδα, το 64,4% των ελαιοκαλλιεργητών δηλώνουν ότι οι τιμές που λαμβάνουν είναι άδικες, ποσοστό υψηλότερο κατά 20 μονάδες από το 43,3% που καταγράφεται μεταξύ των παραγωγών στον υπόλοιπο κόσμο. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι αυτή είναι η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο περιοχών και είναι ο δείκτης που αντικατοπτρίζει καλύτερα την ιδιαίτερη κατάσταση των μεσογειακών ελαιώνων.
Οι απώλειες παραγωγής είναι επίσης ελαφρώς υψηλότερες. Το 36,6% των μεσογειακών ελαιοκαλλιεργητών αναφέρουν ότι έχουν χάσει περισσότερο από το ένα τέταρτο της συγκομιδής τους τα τελευταία τρία χρόνια και το 86,2% ισχυρίζεται ότι έχει υποστεί κάποιο είδος απώλειας παραγωγής.
Η μελέτη δείχνει ότι, μεταξύ όλων των αγροτών που συμμετείχαν στην έρευνα, η Ιταλία και η Ελλάδα αναφέρουν πολύ υψηλότερα ποσοστά σοβαρών απωλειών (περίπου 40%) από την Ισπανία (21,1%), και η Ιταλία καταγράφει την πιο εκτεταμένη μείωση του εισοδήματος (62,2%) και τη μεγαλύτερη δυσαρέσκεια με τις τιμές (74,8%) από τις τρεις.
Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το 51,3% του δείγματος ανέφερε χαμηλό επίπεδο οικονομικής ασφάλειας, ενώ το 46,4% δήλωσε ότι είχε κερδίσει λιγότερα από ό,τι το προηγούμενο έτος.
Το ελαιόλαδο… πρωτοπορεί
Παρά τις οικονομικές και κλιματικές δυσκολίες, η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι ελαιοκαλλιεργητές που συμμετείχαν στην έρευνα είναι ο τομέας με το μεγαλύτερο βάρος της βιολογικής παραγωγής σε ολόκληρη την έρευνα: το 36,6% δήλωσαν ότι διαθέτουν βιολογική πιστοποίηση, το υψηλότερο ποσοστό από τους 13 τομείς.
Ομοίως, το 18,3% προωθεί τα προϊόντα του απευθείας μέσω του διαδικτύου, σχεδόν διπλάσιο από τον συνολικό μέσο όρο της έρευνας (9,8%), γεγονός που κατατάσσει τον τομέα της ελιάς ως τον πιο προηγμένο στις διαδικτυακές άμεσες πωλήσεις.
Οι συντάκτες της έκθεσης τονίζουν ότι τα αποτελέσματα αφορούν αποκλειστικά τους αγρότες που συμμετείχαν εθελοντικά στην έρευνα και δεν αντιπροσωπεύουν όλους τους ελαιοκαλλιεργητές παγκοσμίως.
Ακόμα κι έτσι, τα δεδομένα που συλλέχθηκαν σκιαγραφούν μια σαφή εικόνα ότι : οι ελαιοκαλλιεργητές είναι μεταξύ των αγροτών που πλήττονται περισσότερο από ακραία καιρικά φαινόμενα, ιδίως από την ξηρασία, ενώ στις μεσογειακές χώρες η ανησυχία για την κερδοφορία και τις τιμές που εισπράττονται είναι σημαντικά πιο έντονη από ό,τι στον υπόλοιπο κόσμο.
(Η κλιματική κρίση αλλάζει τα δεδομένα στο ελαιόλαδο, με ολοένα και περισσότερους παραγωγούς να καταγράφουν σημαντικές απώλειες λόγω της ξηρασίας και των ακραίων καιρικών φαινομένων, που «χτυπούν» και την ελαιοκαλλιέργεια).
Βασίλης Τσαούσης, Αντιπρόεδρος Β’ του Επιμελητηρίου Ηλείας
«Καλύτερη η παραγωγή, χωρίς προσδοκία για τις τιμές»
Ο Αντιπρόεδρος Β’ του Επιμελητηρίου Ηλείας κ. Βασίλης Τσαούσης μίλησε στην «ΠΡΩΤΗ» για την ερχόμενη ελαιοκομική περίοδο, αναφέρονται πως ενώ η παραγωγή αναμένεται αυξημένη, ωστόσο δεν υπάρχει προσδοκία για καλύτερες τιμές.
«Μέχρι στιγμής οι εκτιμήσεις αναφέρουν πως η παραγωγή θα είναι μεγαλύτερη σε όλη τη χώρα. Είναι ακόμα νωρίς για να πούμε ποια θα είναι η πραγματική παγκόσμια παραγωγή. Θεωρητικά θα είναι καλή. Από την άλλη, δε μπορούμε να έχουμε ακόμα εικόνα της πραγματικής κατανάλωσης. Οπότε, η παραγωγή θα είναι καλύτερη από πέρυσι, αλλά μέχρι στιγμής η τιμή δεν προσδοκούμε κάτι καλύτερο από τις τελευταίες τιμές.
Επίσης, στην Ηλεία, τοκύριο πρόβλημα είναι η έλλειψη των εργατικών χεριών. Και αυτά που υπάρχουν αμείβονται πολύ ακριβά. Δε μπορούμε να συγκριθούμε ούτε με την Ισπανία που έχει μεγάλη μηχανική συλλογή και φτηνά εργατικά χέρια, ούτε με την Τυνησία και το Μαρόκο όπου τα εργατικό κόστος είναι κάτω από τα 5 δολάρια την ημέρα», ανέφερε ο κ. Τσαούσης.
Τέλος, ο κ. Τσαούσης έκανε ειδική αναφορά στο νέο νόμο που ψηφίστηκε στην Ε.Ε. και αφορά νέα αυστηρά όρια για τους υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων (MOH) στο ελαιόλαδο. Για τα παρθένα ελαιόλαδα, το όριο ορίζεται στα 4,0 mg/kg από 1 Μαρτίου 2027 και μειώνεται στα 2,0 mg/kg από 1 Ιανουαρίου 2028, ενώ υπάρχουν ξεχωριστά, σταδιακά όρια για τα πυρηνέλαια. Πρόκειται για κορεσμένους και αρωματικούς υδρογονάνθρακες από ορυκτέλαια (μη φυσικής προέλευσης) που μπορεί να επιμολύνουν το ελαιόλαδο κατά τη συγκομιδή, την επεξεργασία, τα λιπαντικά μηχανημάτων ή τα υλικά συσκευασίας.
«Αξίζει να αναφέρουμε πως πριν από λίγους μήνες ψηφίστηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τον τρόπο συλλογής. Είναι πλέον νόμος της Ε.Ε. Θα έπρεπε να έχει γίνει από την Πολιτεία μία μεγάλη καμπάνια ενημέρωσης των παραγώγων, γιατί θα φτάσουμε σε ενάμιση μήνα από τώρα να ξεκινά η συλλογή και να μη μπορούμε να πουλήσουμε τα ελαιόλαδα. Διότι με τον τρόπο που τα συλλέγουμε επιβαρύνονται με υδρογονάνθρακες. Δεν χρειάζονται μαγικές λύσεις. Π.χ. στην Κρήτη τα ελαιόλαδα είναι καθαρά από υδρογονάνθρακες, διότι συλλέγουν χωρίς να κόβουν τα δέντρα, εδώ και πολλά χρόνια. Η πολιτεία δεν έχει κάνει το καθήκον της. Πέρυσι, επαγγελματίες του χώρου σε σύμπραξη με το Επιμελητήριο, την Περιφέρεια και τον Σύλλογο Γεωπόνων κάναμε μια ενημέρωση στο Συνεδριακό της Περιφέρειας, αλλά δεν φτάνει αυτό. Εάν δεν ενημερωθεί και ο τελευταίος παραγωγός κινδυνεύουν τα λάδια να μείνουν απούλητα. Κατά τη γνώμη μου αυτό είναι το πιο σημαντικό», τόνισε στην «ΠΡΩΤΗ» o Αντιπρόεδρος Β’ του Επιμελητηρίου Ηλείας.
