*Πρόταση προς το Υπουργείο Ενέργειας για την επείγουσα ενεργοποίηση 3 Χρηματοδοτικών Εργαλείων για τη Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων
* Αν δεν ληφθούν αμέσα μέτρα για την αξιοποίηση των πόρων το σημαντικό έργο που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια κινδυνεύει άμεσα να μείνει μετέωρο βήμα
Επιμέλεια:
Θεόδωρος Λάμπρος
Η ΕΕΔΣΑ κατέθεσε Πρόταση για την επείγουσα ενεργοποίηση 3 Χρηματοδοτικών Εργαλείων για τη Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων, που αθροίζουν διαθέσιμα έως το 2030 ποσά άνω του 1,26 δις ευρώ, τονίζοντας ότι αν δεν ληφθούν αμέσα μέτρα για την αξιοποίηση των πόρων το σημαντικό έργο που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια κινδυνεύει άμεσα να μείνει μετέωρο βήμα και να γυρίσουμε πολλά χρόνια πίσω.
Η πρόταση της ΕΕΔΣΑ κατατέθηκε προς τους: υπουργό ΥΠΕΝ, κο Σταύρο Παπασταύρου, υπουργό αναπλ. Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, κο Ν. Παπαθανάση Γενικό Γραμματέα Διαχείρισης Τομ. Προγραμμάτων ΕΤΠΑ, ΤΣ & ΕΚΤ, κο Β. Σιαδήμα Γ. Γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων ΥΠΕΝ, κο Εμμ. Γραφάκο, με γνωστοποίηση: Πρόεδρο ΚΕΔΕ, κο Λάζαρο Κυρίζογλου.
(Η Ελληνική Εταιρεία Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων κατέθεσε Πρόταση για την επείγουσα ενεργοποίηση 3 Χρηματοδοτικών Εργαλείων για τη Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων, που αθροίζουν διαθέσιμα έως το 2030 ποσά άνω του 1,26 δις ευρώ, τονίζοντας ότι αν δεν ληφθούν αμέσα μέτρα για την αξιοποίηση των πόρων το σημαντικό έργο που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια κινδυνεύει άμεσα να μείνει μετέωρο βήμα).
Η επιστολή της ΕΕΔΣΑ με θέμα: Επείγουσα ενεργοποίηση 3 Χρηματοδοτικών Εργαλείων για τη Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων (ΔΣΑ) αναφερει τα ακόλουθα:.
Αξιότιμοι κύριοι Υπουργοί,
Η ΕΕΔΣΑ, αποτελεί τον επιστημονικό φορέα – σύμβουλο της πολιτείας σε θέματα διαχείρισης στερεών αποβλήτων. Σήμερα, η ΕΕΔΣΑ αριθμοί σχεδόν 6000 εγγεγραμμένα μέλη και φίλους σε δύο κατηγορίες: 1) νομικά πρόσωπα, όπως Δήμους, Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (Φο.Δ.Σ.Α) και Μελετητές, Κατασκευαστές, Προμηθευτές, Λειτουργούς έργων και εξοπλισμού, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και 2) φυσικά πρόσωπα επιστήμονες εξειδικευμένους στο περιβάλλον, τη διαχείριση στερεών αποβλήτων και την κυκλική οικονομία.
Στο πλαίσιο του θεσμικού μας ρόλου και εκπροσωπώντας όλο τα φάσμα των ενδιαφερομένων μερών στον κλάδο της διαχείρισης στερεών αποβλήτων, θα θέλαμε με την παρούσα να ενημερώσουμε για την αναγκαιότητα επείγουσας ενεργοποίησης των τριών (3) χρηματοδοτικών εργαλείων ΔΣΑ.
Όπως γνωρίζετε, στις 6/9/2024 οι Υπουργοί Οικονομικών και Περιβάλλοντος ανακοίνωσαν σε εκδήλωση στην ΔΕΘ, τη συμφωνία με τις υπηρεσίες της ΕΕ (DG Regio), ύψους άνω των 600 εκ ευρώ συγχρηματοδότηση για τα έργα επεξεργασίας Μονάδων Ανάκτησης-Ανακύκλωσης (ΜΑΑ, ΜΕΒΑ) και συνοδών υποδομών τους ( ΣΜΑ) που αφορά στο χρηματοδοτικό πρόγραμμα ΠΕΚΑ για την περίοδο ΕΣΠΑ 2021-2027 που δύναται να παραταθεί κατά μέγιστο + 3 έτη, έως το 2030.
Οι όροι της ανωτέρω συμφωνίας προβλέπουν (μεταξύ άλλων) την εφαρμογή της χωριστής συλλογής με στόχο 60% το 2030 και προϋποθέτουν την ύπαρξη:
➔ Ολιστικού σχεδίου χωριστής συλλογής (ΟΣΧΣ) ανά περιφέρεια. Σήμερα και τα 13 ΟΣΧΣ είναι εγκεκριμένα μετά από αποτελεσματική συνεργασία των ΦΟΔΣΑ και της Γενικής Γραμματείας Συντονισμού Αποβλήτων
➔ Χρηματοδοτικού προγράμματος για την εφαρμογή της χωριστής συλλογής. Σήμερα, το επιπλέον χρηματοδοτικό πρόγραμμα για την εφαρμογή του ΟΣΧΣ έχει αποφασιστεί με απόφαση του 2/2026 της Επιτελικής Δομής του ΥΠΕΝ με εθνικούς πόρους με την πρόβλεψη να προέλθουν μέσω χρηματοδοτικού προγράμματος ΤΕΛΟΥΣ ΤΑΦΗΣ, που έχει πόρους (από την είσπραξη τέλους ταφής) διαθέσιμους και μελλοντικούς άνω των 450 εκ ευρώ έως το 2030, (το 85% των συνολικών πόρων, όπως προβλέπει ο Ν.4819/2021) θα πρέπει να διατεθούν για δράσεις ανακύκλωσης, που περιλαμβάνονται στα 13 εγκεκριμένα ΟΣΧΣ
➔ Εξασφάλιση χρηματοδότησης για τις δράσεις που αφορούν αποκλειστικά σε υγειονομική ταφή (νέους-επεκτάσεις ΧΥΤ) & αποκαταστάσεις (ΧΥΤ και ΧΑΔΑ). Σήμερα στο πλαίσιο του Εθνικού ΠΔΕ ΕΠΑ του ΥΠΕΝ πρέπει να προβλεφθούν πόροι άνω των 160 εκ έως το 2030 με αναθεώρηση του ΕΠΑ του ΥΠΕΝ Επιπλέον, στο 15% του χρηματοδοτικού προγράμματος ΤΕΛΟΥΣ ΤΑΦΗΣ βάσει του Ν.4819/2021 θα χρηματοδοτηθούν αποκαταστάσεις ύψους τουλάχιστον 50 εκ ευρώ.
Με βάση τα ανωτέρω έχουμε 3 χρηματοδοτικά εργαλεία (ΠΕΚΑ, ΤΕΛΟΣ ΤΑΦΗΣ, ΕΠΑ-Εθνικό ΠΔΕ ΥΠΕΝ) που αθροίζουν διαθέσιμα έως το 2030 ποσά άνω του 1,26 δις ευρώ. Πέραν των ανωτέρω, τα δρομολογημένα και ενταγμένα έργα ΣΔΙΤ (επεξεργασία, ανάκτησης ) χρηματοδοτούν το 40% των νέων έργων επεξεργασίας με αμιγώς ιδιωτικούς πόρους, που θα ανέλθουν σε ποσά άνω των 150 εκ ευρώ.
Κύριοι Υπουργοί,
Σήμερα 20 μήνες μετά την 6/9/2024 (συμφωνία με την ΕΕ για το χρηματοδοτικό πρόγραμμα ΠΕΚΑ), είναι παγωμένα και δεν έχει δημοσιευθεί καμία χρηματοδοτική πρόσκληση (ΠΕΚΑ, ΤΕΛΟΣ ΤΑΦΗΣ, ΕΠΑ-Εθνικό ΠΔΕ ΥΠΕΝ). Αντί αυτού είχαμε προ ολίγων μηνών (βλέπε 2 αποφάσεις του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας ΥΠΕΘΟΟ 14/11/2025 Α. Π.: οικ. 198426 και ΥΠΕΘΟΟ 06/02/2026Α. Π.: 22159), απένταξη από το προηγούμενο χρηματοδοτικό πρόγραμμα ΥΜΕΠΕΡΑΑ ( 58 + 15) , 73 συμβασιοποιημένων έργων κατά κύριο λόγο έργων, επεξεργασίας/ εξοπλισμού χωριστής συλλογής (ΜΕΑ-ΜΑΑ, ΜΕΒΑ, Πράσινα Σημεία, Εξοπλισμός Συλλογής Βιοαποβλήτων, κ.λπ.):
Με βάση τα παραπάνω, αντιλαμβάνεστε ότι
➔ Για τις εν εξελίξει συμβάσεις κατασκευής ΜΑΑ-ΜΕΒΑ-ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ Με την απένταξη από το προηγούμενο χρηματοδοτικό πρόγραμμα ΥΜΕΠΕΡΑΑ, και χωρίς νέα πρόσκληση ένταξης του ΠΕΚΑ δημιουργείται ένα μεγάλο χρονικά χρηματοδοτικό χρονικό κενό. Αυτό ήδη έχει οδηγήσει σε σοβαρές πολύμηνες καθυστερήσεις στην υλοποίησή τους που σημαίνει ότι η ταφή σε ΧΥΤΑ συνεχίζει να είναι μονόδρομος με κόστος μεγάλο για τους ΦΟΔΣΑ (ταφή και τέλος ταφής) και με κίνδυνο να αναζητηθούν αποζημιώσεις από τους αναδόχους. 3
➔ Για τις νέες προτάσεις έργων ΜΕΑ-ΜΕΒΑ-ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ /εξοπλισμού, χωριστής συλλογής, πρέπει να ενταχθούν σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Χωρίς χρηματοδοτική πρόσκληση (ΠΕΚΑ, ΤΕΛΟΣ ΤΑΦΗΣ, ΕΠΑ-Εθνικό Σκέλος ΠΔΕ ΥΠΕΝ) χάνεται πολύτιμος χρόνος για την ολοκλήρωση των νέων έργων έως το 2027 και κυρίως απομακρύνεται η πιθανότητα να πετύχουμε τους στόχους της ΕΕ για το 2030 με οικονομικές κυρώσεις, επιστροφές χρηματοδοτήσεων των έργων με τη μέθοδο Pro Rata, στην ΕΕ αλλά και επιβολή νέων ευρωπροστίμων για τους στόχους.
➔ Για τις πιεστικές ανάγκες, έργων κρίσιμων για να μην υπάρξει κίνδυνος κορεσμού χώρων ΧΥΤΑ/Υ και αναβίωσης των ΧΑΔΑ Δεν υπάρχει καμία χρηματοδοτική πρόσκληση (ΕΠΑ του ΠΔΕ ΥΠΕΝ) δημοσιευμένη και πλησιάζει ο κίνδυνος κορεσμού, π.χ. σε πολλά νησιά της χώρας μας με τουριστικό προφίλ και ανυπολόγιστες συνέπειες στην τοπική οικονομία (τουρισμός) και οικονομικών κυρώσεων λόγω αναβίωσης νέων ΧΑΔΑ με πρόστιμα της ΕΕ.
Αξιότιμοι Κύριοι Υπουργοί,
Κάθε μηνάς καθυστέρησης πλέον κοστίζει τουλάχιστον 10 εκ ευρώ τον μήνα (αποζημιώσεις, αυξημένη ταφή και τέλος ταφής, ανάκτηση μέρους pro rata χρηματοδοτήσεων ΕΕ αν δεν επιτευχθούν οι στόχοι) στο ελληνικό κράτος (ΦΟΔΣΑ, Δήμοι) που θα μετατεθούν στα ανταποδοτικά τέλη στους Δημότες.
Αναγνωρίζουμε το σημαντικό έργο (νομοθετικό, συντονισμού της ΓΓ του ΥΠΕΝ, χρηματοδοτικής εξασφάλισης πόρων της ΓΓ ΕΣΠΑ, της συμβασιοποίησης έργων ΜΕΑ-ΜΑΑ των ΦΟΔΣΑ) που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια Όμως, το έργο αυτό κινδυνεύει άμεσα να μείνει μετέωρο βήμα και να γυρίσουμε πολλά χρόνια πίσω.
Για αυτό αναμένουμε τις ενέργειες σας
➔ Για να συνυπογράψετε την πρόσκληση του ΠΕΚΑ, ΕΣΠΑ 2021-2027 που έχετε ανακοινώσει από τις 6/9/2024 στο πλαίσιο της ΔΕΘ, αλλά δεν έχει δημοσιευτεί
➔ Υπογραφούν από Υπουργό ΠΕΝ και οι 2 συμπληρωματικές προσκλήσεις ΤΕΛΟΥΣ ΤΑΦΗΣ και Εθνικού ΠΔΕ ΕΠΑ του ΥΠΕΝ
➔ Την έκδοση απόφασης Υπουργού Εθνικής Οικονομίας (λόγω της μεγάλης απώλειας χρόνου για τα συμβασιοποιημένα έργα με χρηματοδοτικό κενό, για το τρέχον έτος 2026 με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας, η πρόβλεψη μεταβατικής πίστωσης του Εθνικού Σκέλους του ΠΔΕ για να συνεχίσουν οι πληρωμές τους, έως την ένταξή τους προς χρηματοδότηση (με αναδρομική επιλεξιμότητα) στο Πρόγραμμα ΠΕΚΑ.
Η ΕΕΔΣΑ παραμένει στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε περαιτέρω διευκρίνιση ή συνεργασία.
