Η πορεία της δίκαιης μετάβασης των λιγνιτικών περιοχών Δυτικής Μακεδονίας και Μεγαλόπολης και η περιβαλλοντική της αποτίμηση βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνεδρίασης της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής, που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, 14 Ιουλίου, υπό την προεδρία της κας Διονυσίας – Θεοδώρας Αυγερινοπούλου.
Ανοίγοντας τις εργασίες της Επιτροπής, η Πρόεδρος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία του εγχειρήματος, υπογραμμίζοντας ότι η απολιγνιτοποίηση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διαρθρωτικές αλλαγές που συντελούνται στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, με στόχο τη μετάβαση σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο χαμηλών εκπομπών άνθρακα για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, η μετάβαση αυτή δεν αφορά μόνο την ενεργειακή πολιτική, αλλά κυρίως τις τοπικές κοινωνίες που για περισσότερες από έξι δεκαετίες στήριξαν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και την οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
Η κ. Αυγερινοπούλου επεσήμανε τη σημαντική πρόκληση που αντιμετωπίζουν σήμερα η Δυτική Μακεδονία και η Μεγαλόπολη, προκειμένου να μετασχηματίσουν το παραγωγικό τους πρότυπο, να δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες απασχόλησης και επιχειρηματικότητας, αλλά ταυτόχρονα να αποκαταστήσουν το φυσικό περιβάλλον που επηρεάστηκε από τη λιγνιτική δραστηριότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η Πρόεδρος ανέφερε ότι η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει σημαντικούς πόρους μέσω του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για επενδύσεις, έργα υποδομής και ενίσχυση της επιχειρηματικότητας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην περιβαλλοντική διάσταση της μεταλιγνιτικής εποχής, σημειώνοντας ότι η αποκατάσταση των ορυχείων και των εδαφών, η διαχείριση των υδάτινων πόρων, η προστασία της βιοποικιλότητας και η δημιουργία νέων πράσινων υποδομών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ώστε η μετάβαση να είναι ουσιαστικά βιώσιμη. Πρόσθεσε δε, ότι σύμφωνα με τη ΔΕΗ, περισσότερα από 80.000 στρέμματα έχουν ήδη αποκατασταθεί, ενώ 55.000 στρέμματα αποδίδονται σταδιακά στο Ελληνικό Δημόσιο για νέες χρήσεις.
Κλείνοντας την τοποθέτησή της, η κ. Αυγερινοπούλου υπενθύμισε την πρόσφατη ανακοίνωση του Πρωθυπουργού για τη θέσπιση ειδικής ρήτρας προστασίας, σύμφωνα με την οποία κάθε νέος νόμος και χρηματοδοτικό πρόγραμμα θα μεριμνά υποχρεωτικά για τις Περιοχές Δίκαιης Μετάβασης. Παράλληλα, η Πρόεδρος ανέδειξε με ιδιαίτερη έμφαση τον παράγοντα του χρόνου, υπογραμμίζοντας ότι η μετάβαση, προκειμένου να είναι δίκαιη, οφείλει να είναι έγκαιρη, και επεσήμανε την ανάγκη για άμεση επιτάχυνση όλων των σχετικών διαδικασιών. Τόνισε δε πως οι κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές παρεμβάσεις οφείλουν να γίνονται και να ολοκληρώνονται εγκαίρως.
Στη συνέχεια της συνεδρίασης, τον λόγο έλαβαν οι προσκεκλημένοι ομιλητές, οι οποίοι παρουσίασαν τις θέσεις και τις προτεραιότητές τους για το πρόγραμμα της Δίκαιης Μετάβασης.
Αρχικά, ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Νικόλαος Τσάφος, εξήγησε ότι η απολιγνιτοποίηση αποτελεί μια αναπόφευκτη οικονομική πραγματικότητα λόγω του υψηλού κόστους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, τονίζοντας ότι ο λιγνίτης αντικαθίσταται πλέον επιτυχώς από ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και νέων τεχνολογιών.
Από την πλευρά του, ο Περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας, κ. Γεώργιος Αμανατίδης, εστίασε στην επιτακτική ανάγκη να επιταχυνθούν οι ρυθμοί υλοποίησης των δημοσίων έργων και των ιδιωτικών επενδύσεων, ώστε να δημιουργηθούν άμεσα νέες θέσεις εργασίας και να πειστούν οι νέοι να παραμείνουν στον τόπο τους.
Ακολούθως, ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου, κ. Δημήτρης Πτωχός, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την ευρεία ανταπόκριση των επενδυτών στην περιοχή του, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι πρέπει να επιλυθούν άμεσα τα γραφειοκρατικά, αδειοδοτικά και χωροταξικά προβλήματα, ώστε η περιοχή να γίνει πιο φιλική στην επιχειρηματικότητα.
Αντίστοιχα, ο Δήμαρχος Μεγαλόπολης, κ. Κωνσταντίνος Μιχόπουλος, μετέφερε την εργασιακή και κοινωνική ανασφάλεια που βιώνουν οι πολίτες της περιοχής του, ζητώντας ένα ταχύτερο και δεσμευτικό σχέδιο ανασυγκρότησης με ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και αυστηρό έλεγχο στην περιβαλλοντική αποκατάσταση των εδαφών.
Τέλος, η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης ΕΥ ΔΑΜ, κα Αλεξάνδρα Μαυρογονάτου, παρουσίασε τα ενθαρρυντικά οικονομικά δεδομένα του προγράμματος, αναφέροντας ότι η Ειδική Υπηρεσία διαχειρίζεται πόρους ύψους 2,37 δισ. ευρώ, με το 98% του προϋπολογισμού του ΕΣΠΑ να έχει ήδη ενεργοποιηθεί, χρηματοδοτώντας εκατοντάδες επενδυτικά σχέδια που αναμένεται να δημιουργήσουν πάνω από 5.000 νέες θέσεις εργασίας.
Στη σημασία της έρευνας και της καινοτομίας στο νέο αναπτυξιακό μοντέλο αναφέρθηκε ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΚΕΤΑ, Δρ. Ευάγγελος Μπεκιάρης, φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το παράρτημα του ΕΚΕΤΑ στην Πτολεμαΐδα, το οποίο προσελκύει υψηλής εξειδίκευσης ερευνητικό δυναμικό και σημαντικά ανταγωνιστικά ευρωπαϊκά κονδύλια.
Η συνεδρίαση κατέδειξε ότι η δίκαιη μετάβαση αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα και κρίσιμα αναπτυξιακά στοιχήματα της σύγχρονης Ελλάδας. Όπως επεσήμανε κλείνοντας η Πρόεδρος, η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος δεν θα κριθεί μόνο από την απορρόφηση των κονδυλίων, αλλά από την ικανότητα της Πολιτείας να οικοδομήσει ένα ανθεκτικό παραγωγικό μοντέλο που θα εγγυάται την κοινωνική συνοχή και θα αποκαθιστά το φυσικό περιβάλλον. Η Επιτροπή Περιβάλλοντος δεσμεύτηκε να συνεχίσει τη στενή παρακολούθηση των έργων, διασφαλίζοντας ότι η υπόσχεση προς τις λιγνιτικές περιοχές για μια νέα εποχή βιώσιμης ανάπτυξης θα γίνει πράξη με όρους δικαιοσύνης για τις επόμενες γενιές.
